Bjór og nokkur af mörgum andlitum hans | Mannlíf

Bjór og nokkur af mörgum andlitum hans

Gestgjafinn

28 febrúar 2019

Á morgun, 1. mars, eru liðin 30 ár frá því að 74 ára bjórbanni á Íslandi var aflétt. Fyrsta daginn eftir að bjórbanninu var aflétt var hægt að fá fimm bjórtegundir í vínbúðum í Reykjavík. Síðan hefur mikið vatn runnið til sjávar og bjórúrval er orðið ansi gott á Íslandi. Í tilefni af þessum tímamótum skoðum við hér ýmsar gerðir af bjór.

Pale ale

Pale ale er upprunalega breskur bjórstíll.

Segja má að það hafi verið pale ale sem kom handverksbjórabyltingunni af stað í Bandaríkjunum, þó að það sé í raun of mikil einföldun, en þessi bjórstíll lék stórt hlutverk í gríðarlegum vinsældum craft-bjóra þar í landi. Pale ale er upprunalega breskur bjórstíll þar sem malt er í forgrunni en Bandaríkjamenn hafa með tímanum þróað sinn eigin stíl sem er mun humlaðari og yfirleitt með aðeins hærri áfengisprósentu.

India pale ale (IPA)

Upprunalega þróaðist þessi bjórstíll til að þola langan flutning sjóleiðis frá Bretlandi til Indlands og var hærra áfengismagn sem og meira magn humla það sem gerði útslagið. Eins og með pale ale þá er mikill munur á breskum IPA, sem er frekar maltaður og með minni humlailm, og bandarískum, sem er með mun meiri áherslu á humlana. Imperial IPA/Double IPA er svo afbrigði af IPA sem inniheldur meira magn (stundum helmingi) malts og humla og eru þar af leiðandi hærri í áfengismagni og mun bragðmeiri. Tripla IPA er líka til og þarf sennilega ekki að útskýra mikið nánar. New England IPA (NE IPA) er svo nýjasta afbrigði IPA-fjölskyldunnar og einkennast þeir bjórar af minni beiskju en hinir venjulegu IPA og eru með mun meiri humlailm og -bragð.

Stout

Þessi dökki bjórstíll kom fram í byrjun 18. aldar og var hann oft kenndur við sterkari útgáfur af porterum, sem er svo með annan dökkan bjórstíl. Munurinn á porter og stout hefur síðan farið fram og til baka í gegnum aldirnar og má færa rök fyrir því að hann sé nánast enginn í dag. Dry Stout (t.d. Guiness), milk stout (bruggaður með laktósa) og oatmeal stout (bruggaður með höfrum) eru nokkur dæmi um mismunandi afbrigði stout (státa). Imperial stout er svo enn eitt afbrigðið og rétt eins og með Imperial IPA þá inniheldur hann mun meira af malti og humlum sem gerir hann bragðmeiri og sterkari. Það sem þeir eiga allir sameiginlegt er að þeir eru allir kolsvartir með ristuðum tónum.

Hveitibjór

Í hveitibjór er hveiti notað til helmings á móti byggi.

Eins og nafnið gefur til kynna er hveiti notað til helmings á móti byggi sem gefur bjórnum hið skýjaða útlit. Það eru strangt til tekið 3 afbrigði hveitibjórs – hinn belgíski Witbier, þýskur Hefeweissen og svo að sjálfssögðu amerískur hveitibjór. Munurinn milli Witbier og Hefeweissen liggur í gerinu en einnig tíðkast að nota kóríander og appelsínubörk í Witbier, sem er augljóslega gróft brot á hinum þýsku bjórlögum (Reinheitsgebot). Amerískur hveitibjór er svo hlutlausasti og humlaðasta útgáfa hveitibjórana.

Lager

Í raun mætti flokka alla bjóra í tvo flokka – lager og öl. Það sem einkennir lagerbjórinn er að hann gerjast við mun lægra hitastig en öl og verður þ.a.l. mun bragðminni. Yfirleitt er lagerbjórinn ljósgullinn á litinn og frekar bragðlítill í samanburði við ofangreinda bjóra.

Pilsner

Pilsner er uppruninn í tékkneska bænum Pilsen.

Því miður höfum við í gegnum tíðina fest orðið pilsner við áfengislítinn (2,25%) bjór en í raun er þetta gríðarlega merkilegur bjórstíll. Í grunninn er þetta lagerbjór sem er uppruninn í tékkneska bænum Pilsen (Plzeň) og var á þeim tíma einn fyrsti ljósi lagerbjórinn sem var framleiddur. Yfirleitt er hann bragðmeiri og aðeins beiskari en hinn venjulegi lagerbjór en klassískur pilsner á engu að síður að vera brakandi og frekar léttur. Þýskur pilsner kom svo í kjölfarið á hinum tékkneska sökum vinsældar hans og er oft léttari.

Súrbjór – bastarður bjórheimsins

Súrbjórar er eitthvað sem allir ættu að smakka. Það er bara þannig. Þeir verða til fyrir tilstilli baktería (lactobacillus, pedicoccolus o.f.) og villigerla (brettanomyces) sem eru óæskilegir í hefbundnum bjórum og má því segja að þeir séu bastarðar bjórheimsins. Þegar þeir eru vel gerðir eru þetta hins vegar engir bastarðar, heldur áhugaverðustu og margslungnustu bjórar sem fyrir finnast. Hér er létt yfirferð yfir helstu stíla.

Lambic

Uprunninn og framleiddur í Pajottenland, suðvestan við Brussel, og í Brussel sjálfri. Lambic er eitt af margslungnari fyrirbærum bjórheimsins og er framleiðslan eftir því. Þegar grunnbjórinn hefur verið bruggaður er hann látinn standa yfir nótt í gríðar stórum og opnum körum (coolship) sem gerir það að verkum að villt ger (brettanomyces) og bakteríur (lactobacillus og pediococcus) komast í bjórinn. Þessi þrenning fær síðan að vinna sína vinnu í stórum eikartunnum í marga mánuði og stundum nokkur ár. Ungur lambic getur oft verið með ansi harkalega sýru og er því oft blandað saman eins árs, tveggja ára og þriggja ára lambic til að búa til bjór sem er í betra jafnvægi og kallast sá bjór Gueuze. Oft er líka bætt við heilbrigðum skammti af kirsuberjum til þess að búa til Kriek en það er einnig notast við aðra ávexti eða blóm til að bragðbæta. Óbragðbættur lambic eða gueuze er ávalt sæmilega súr með margslunginn og „fönkí“ ilm en bragðbættur tekur hann auðvitað bragð úr ávextinum sem er bætt við.

Gose

Gose er bjórstíll sem er upprunninn í smábænum Goslar í þýskalandi. Sérkenni stílsins er að salt og kóríander er notað í framleiðslunni og er bjórinn sýrður með lactobacillus samhliða venjulegri gerjun. Ávaxtaviðbætur hafa unnið á í vinsældum, sérstaklega í Bandaríkjunum. Bjórinn er yfirleitt í kringum 5%, afar frískandi, létt-súr og má finna keim af kóríander.

Berliner Weisse

Berliner Weisse er annar bjórstíll sem er upprunninn í Þýskalandi og var lengi vel vinsælasti áfengi drykkur Berlínar. Bjórinn er oftast frekar lár í áfengisprósentu (3-4%) og er hann yfirleitt gerjaður með blöndu af geri og lactobacillus. Eins og með Gose hefur verið afar vinsælt að bragðbæta Berliner Wisse.

Flanders red/Ous bruin

Báðir þessir stílar eiga uppruna sinn að rekja til flæmska hluta Belgíu og eiga það einnig sameiginlegt að vera gerjaðir með blöndu af venjulegu geri og lactobacillus en einnig fær villt ger eins og brettanomyces að fljóta með. Flanders red fær dimmrauðan lit sinn frá maltinu sem er notað og að sama skapi fær Oud Bruin sinn dökk-brúna lit frá maltinu. Báðir bjórar spila svolítið á jafnvægi sýru og sætu, ólíkt hinum frekar þurru Lambic eða Gueuze.

Umsjón / Eymar Plédel Jónsson og Dominique Plédel

Gestgjafinn

fyrir 1 viku

Paprikur eru lostæti

Lesa meira
Kaupa áskrift
Kaupa áskrift

Tryggðu þér áskrift

Ef þú vilt tryggja þér glæsileg og vegleg tímarit, komdu í áskrift!

Kaupa áskrift

Lesa Mannlíf á netinu

Sími 515-5500

askrift@birtingur.is

auglysingar@birtingur.is

ritstjorn@birtingur.is

Velkomin. Mannlíf notar vafrakökur. Sjá nánar.