Samkvæmt bráðabirgðatölum um losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi árið 2024 sem Umhverfis- og orkustofnun hefur skilað Evrópusambandinu þá jókst samfélagslosun um 2% milli áranna 2023 og 2024, en hefur dregist sama um 7,9% frá 2005.

Það er athyglivert að losun frá vegasamgöngum dróst saman um 2,5% á milli áranna 2023 og 2024, auk þess sem að samdráttur varð í losun frá kælimiðlum og vegna urðunar úrgangs.

Sjá má samhengi á milli þeirra aðgerða sem komist hafa til framkvæmda í loftslagsmálum undanfarin ár - styrkveitingar og ívilnanir til rafbílakaupa, tolla á innflutning F-gasa og löggjöf um betri flokkun og minni urðun úrgangs, sem og samdráttar í losun.

Gert er ráð fyrir áframhaldandi samdrætti í þessum flokkum á næstu árum, en losun jókst hins vegar til dæmis frá jarðvarmavirkjunum, vegna brennslu olíu til framleiðslu varaafls og vegna fiskiskipa.

Ekki er loku fyrir það skotið að aukningin frá jarðvarmavirkjunum sé til komin vegna linnulítilla jarðhræringa á Reykjanesi á síðustu árum.

Þá er vert að geta þess að losun frá landi hefur aukist um innan við 1% frá fyrra ári og er heildarlosun vegna landnotkunar nú skráð lægri en hún hefur áður verið; má rekja það til umbóta í gagnaöflun sem og rannsóknum á losun frá landi; bindingu kolefnis vegna landnotkunar, en við slíkar breytingar er losun fyrri ára endurreiknuð.

Stjórnvöld gáfu út metnaðarfulla umbótaáætlun um bætingu gagna vegna losunarbókhalds frá landi fyrir fimm árum; uppfærð áætlun um áframhaldandi umbætur í mati á losun frá landi er væntanleg fljótlega.

Það er flestum ef ekki öllum ljóst að loftslagsaðgerðir skipta heiminn, þjóðarbúið og samfélagið mjög miklu máli og með kolefnisbindingu og samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda tekur Ísland ekki einungis þátt alþjóðlegum markmiðum um að sporna við hlýnun jarðar, því vel heppnaðar loftslagsaðgerðir minnka jafnframt líkur á því að Ísland verði að kaupa losunarheimildir í uppgjöri loftslagsmarkmiða í samstarfi sínu við Evrópusambandið; og með góðum árangri loftslagsaðgerða getur Ísland búið til slíkar heimildir til sölu innan evrópska uppgjörsins.

Talin er ástæða til þess að auka skilvirkni í stjórnsýslu loftslagsmála, bæta markmiðasetningu og skerpa á ábyrgð ráðherra á því að ná raunverulegum árangri í loftslagsmálum.

Að þessu öllu miðar frumvarp umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, Jóhanns Páls Jóhannssonar, til nýrra heildarlaga um loftslagsmál, sem er nú í samráðsgátt stjórnvalda en undanfarna mánuði hefur verið unnið mikið að forgangsröðun aðgerða í loftslagsmálum í umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytinu og var málið til umfjöllunar á ríkisstjórnarfundi fyrr í þessum mánuði. Mun umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra kynna forgangsaðgerðirnar fljótlega.