Ísrael sætir vaxandi gagnrýni á alþjóðavísu eftir að bann við starfsemi tuga alþjóðlegra hjálparsamtaka, sem veita lífsnauðsynlega aðstoð Palestínumönnum á hinu stríðshrjáða Gaza-svæði, hefur tekið gildi.

Í gær fordæmdu 17 mannréttinda- og hagsmunasamtök í Ísrael bannið og sögðu það „grafa undan grundvallarreglum mannúðaraðstoðar, stofna starfsfólki og samfélögum í hættu og draga úr skilvirkni hjálparstarfs“.

„Ísrael, sem hernámsríki, ber skylda til að tryggja palestínskum borgurum nægjanlegar birgðir. Ekki aðeins bregst ríkið þeirri skyldu, heldur kemur það jafnframt í veg fyrir að aðrir fylli í skarðið,“ sögðu samtökin.

Ísraelsk stjórnvöld hafa afturkallað starfsleyfi 37 hjálparsamtaka, þar á meðal Lækna án landamæra (MSF) og norska Flóttamannaráðsins, vegna þess að þau uppfylli ekki nýjar reglur stjórnvalda.

Nýju reglurnar kveða á um að alþjóðleg frjáls félagasamtök sem starfa á Gaza og hernumda Vesturbakkanum verði að veita ítarlegar upplýsingar um starfsfólk sitt, fjármögnun og starfsemi.

Ísrael hefur varið aðgerðina með því að saka alþjóðleg samtök sem starfa á Gaza um tengsl við Hamas og palestínsku íslamska jihad-hreyfinguna, án þess að leggja fram sannanir.

Sérfræðingar segja hins vegar að kröfurnar brjóti í bága við grundvallarreglur mannúðaraðstoðar og séu hluti af langvarandi herferð ísraelskra stjórnvalda til að rægja og að lokum torvelda starf hjálparsamtaka sem aðstoða Palestínumenn.

„Nýja skráningarkerfið brýtur gegn kjarna mannúðarreglna um sjálfstæði og hlutleysi,“ sögðu ísraelsku samtökin, þar á meðal B’Tselem og Læknar fyrir mannréttindi í Ísrael, í yfirlýsingu sinni á fimmtudag.

„Að skilyrða aðstoð við pólitíska afstöðu, refsa fyrir stuðning við lagalega ábyrgð og krefjast afhendingar viðkvæmra persónuupplýsinga um palestínskt starfsfólk og fjölskyldur þeirra felur allt í sér brot á umönnunarskyldu og setur starfsfólk í hættu vegna eftirlits og skaða.“

„Mynstur ólögmætra takmarkana“

Bannið kemur á sama tíma og Ísrael hefur háð það sem mannréttindasamtök hafa lýst sem þjóðarmorðsstríði gegn Palestínumönnum á Gaza-svæðinu, þar sem settar hafa verið miklar hömlur á afhendingu matar, lyfja og annarrar mannúðaraðstoðar.

Ofbeldi Ísraels hefur jafnframt aukist verulega á hernumda Vesturbakkanum, þar sem herinn hefur þvingað tugþúsundir Palestínumanna á flótta frá heimilum sínum, aðgerðir sem Human Rights Watch hefur lýst sem stríðsglæpum og glæpum gegn mannkyni.

Í ljósi þessa sagði Volker Türk, mannréttindastjóri Sameinuðu þjóðanna, fyrr í vikunni að bann Ísraels við starfsemi hjálparsamtaka væri „nýjasta dæmið í mynstri ólögmætra takmarkana á mannúðaraðgangi“ á hernumdu palestínsku landsvæðunum.

Læknar án landamæra sögðu í færslu á samfélagsmiðlum að samtökin biðu enn, frá og með miðvikudegi, eftir endurnýjun skráningar sinnar til að starfa á Gaza og Vesturbakkanum samkvæmt nýju ísraelsku reglunum.

„Heilbrigðiskerfi Palestínumanna er í rúst, mikilvæg innviði eyðilagðir og fólk á í erfiðleikum með að uppfylla grunnþarfir. Fólk þarf meiri þjónustu, ekki minni,“ sagði MSF.

„Ef MSF og önnur alþjóðleg hjálparsamtök missa aðgang munu hundruð þúsunda Palestínumanna verða útilokaðir frá lífsnauðsynlegri heilbrigðisþjónustu.“

Fyrrverandi mannúðarstjóri Sameinuðu þjóðanna, Martin Griffiths, sem situr í stjórn norska Flóttamannaráðsins, sagði í samtali við Al Jazeera að hann væri ekki bjartsýnn á framhaldið.

„Raunveruleikinn er sá að þessi samtök eru ómissandi fyrir afhendingu hjálpar, sérstaklega á Gaza-svæðinu,“ sagði Griffiths. „Þau eru síðasta hlekkurinn, eins og það er kallað í mannúðarstarfi, þeir sem raunverulega koma hjálpinni til fólksins sem á henni þarf að halda.“