Gósentíð í veðri flýtir bráðnun jökla

Samfara hlýn­andi lofts­lagi á þess­ari öld hefur orðið gríð­ar­leg breyt­ing á íslenskum jöklum. Hefur flat­ar­mál jökla á Ísland minnkað á síð­ast­liðnum 130 árum úr því að vera 12 pró­sent í 10 pró­sent af flat­ar­máli lands­ins. Um alda­mótin var heild­ar­flat­ar­mál jökla 11.082 fer­kíló­metrar en árið 2012 var það komið niður í 10.600.

Hlý­inda­skeið eins og við höfum upp­lifað und­an­farið ýtir enn frekar undir þessa þróun. „Það gerir það vissu­lega. Við sjáum það vel á jök­ul­ánum, þær eru að verða mjög miklar. Venju­lega eru þær vatns­mestar síðla sum­ars, þá er vetr­ar­snjór­inn að mestu horf­inn, snjór­inn er dökkur og tekur þar af leið­andi í sig meiri geislun. En þessi hiti flýtir öllu þessu ferli,“ segir Oddur Sig­urðs­son, sér­fræð­ingur á sviði jökla­rann­sókna á Veð­ur­stofu Íslands. Hann býst við að jöklar lands­ins muni rýrna veru­lega í ár. „Breyti­leiki jökla er fyrst og fremst háður sum­ar­hita og úrkomu. Þetta var til­tölu­lega rýr vetur, úrkoma var ekki mikil og jökl­arnir bættu ekki miklu við sig. Þannig að jökl­arnir munu rýrna veru­lega í ár, það er ekk­ert vafa­mál.“

Smá­jöklum fækkar hratt
Því hefur verið spáð með gildum rökum að jöklar Íslands verði í stórum dráttum horfnir eftir tvær aldir haldi fram sem horfir um hlýnun loft­hjúps jarðar. Nú þegar eru jökl­arnir farnir að týna töl­unni (sjá umfjöllun um Okjökul hér til hliðar) og því er spáð að Snæ­fells­jök­ull verði horf­inn fyrir árið 2050. Smá­jökl­arnir týna óðum töl­unni. „Þetta eru fyrst og fremst jöklar sem eru til­tölu­lega lágir og flatir. Til dæmis Hofs­jök­ull eystri sem er hér um bil að gefa upp önd­ina. Torfa­jök­ull er mjög tæpur orð­inn og Kalda­klofs­jök­ull og Þránd­ar­jök­ull. Ég efast um að Hofs­jök­ull og Kalda­klofs­jök­ull nái 10 árum,“ segir Oddur sem kort­lagði íslenska jökla um alda­mótin og svo aftur 2017. Margir þess­ara jökla eru horfnir. „Það eru 50 til 60 jöklar sem lifðu ekki af fyrstu tvo ára­tugi þess­arar aldar. Þetta eru allt smá­jöklar. Nema Ok, hann hvarf mjög hratt.“

Snæ­fells­jök­ull óðum að hverfa
Um síð­ast­liðna páska var vetr­ar­af­koma í Snæ­fellsjökli mæld í fyrsta sinn. Kom fram í færslu á Veð­ur­stofu Íslands að jök­ull­inn hafi rýrnað mjög í hlýn­andi lofts­lagi síð­ustu ára­tuga og er flat­ar­mál hans nú minna en 10 fer­kíló­metrar, en var um 22 fer­kíló­metrar árið 2010. Jök­ull­inn er að jafn­aði aðeins um 30 metra þykkur og því lík­legt að hann verði að mestu horf­inn um miðja þessa öld. Sú spá er gerð út frá þeim for­sendum að hita­stigið hækki um 2 gráður á þess­ari öld en sjálfur telur Oddur að hlýn­unin verði hrað­ari og að jök­ull­inn hverfi jafn­vel fyrr.