Skelfilegar tölur frá lögreglu: Sjálfsvígum snarfjölgar í Covid-faraldri

Sjálfs­vígstil­fellum hér á landi hefur fjölgað um 67 pró­sent frá því í fyrra. Tölur gefa til kynna að fleiri hafi mögu­lega fallið fyrir eigin hendi í kór­ónu­veiru­faldr­inum heldur en úr Covid-19. Vís­bend­ingar um þetta má finna í bráða­birgða­tölum lög­reglu sem liggja nú til með­ferðar hjá Land­lækni.

Hlut­fallið á mögu­lega eftir að breyt­ast hjá emb­ætti land­læknis því nú fer í hönd tíma­frekt ferli til stað­fest­ingar dána­meina þeirra ein­stak­linga sem lög­reglan hefur skráð hjá sér sem sjálfs­víg. Hildur Guðný Ásgeirs­dóttir, verk­efn­is­stjóri lýð­heilsu hjá Land­lækn­is­emb­ætt­inu, segir töl­urnar gefa alvar­legar vís­bend­inar um tíðni sjálfs­víga í covid-far­aldr­inum en þær beri þó að túlka með varúð því um sé að ræða bráða­birgða­töl­fræði.

Bæði emb­ætti land­læknis og rík­is­lög­reglu­stjóra neita aftur á móti að afhenda töl­urnar og vísa á hvort annað. Samkvæmt áreið­an­legum heim­ildum Mannlífs hefur sjálfs­vígum fjölgað nokkuð á tíma­bil­inu sem kór­ónu­veiran hefur herjað á landið og harðar sótt­varn­ar­að­gerðir með til­heyr­andi ein­angrun verið í gangi. Tölur lög­regl­unnar sýna að það hafa 30 ein­stak­lingar svipt sig lífi á meðan þeir voru 18 tals­ins sam­kvæmt skrán­ingu lög­reglu á sama tíma í fyrra. Það er aukn­ing um 12 látna, eða því sem nemur 67 pró­senta aukn­ingu, sem er tveimur fleiri en lát­ist hafa úr Covid-19 hér­lendis í far­aldr­inum. Sé horft til árs­ins 2018 til sam­an­burðar þá höfðu 22 fallið fyrir eigin hendi á sama tíma­punkti, sem er 36 pró­sentum minna en í ár.

Þetta ástand sem töl­urnar gefa til kynna hefur valdið miklum áhyggjum í heil­brigð­is­kerf­inu og þá ekki síst þeim hluta þess sem hlúir að geð­sjúkum. Embætti land­læknis tók bráða­birgða­tölur lög­reglu það alvar­lega að boðað var til sam­ráðs­fundar í heil­brigð­is­ráðu­neyt­inu með aðilum þeirra stofn­ana og sam­taka sem sinna þjón­ustu sem tengj­ast sjálfs­vígum. Sá fundur fór fram 2. sept­em­ber síð­ast­lið­inn. Þar voru áður­nefndar tölur lagðar fyrir hóp­inn, sam­kvæmt heim­ildum Mannlífs. Heil­brigð­is­ráðu­neytið neitar einnig að afhenda fund­ar­gerð frá áður­nefndum sam­ráðs­fundi þar sem töl­fræðin var til umfjöll­unar. Ráðu­neytið vísar á Land­lækni til svara.

Hildur Guðný Ásgeirs­dóttir. Mynd / Skjáskot RÚV

Þöggun virð­ist ríkja yfir töl­unum og þeir sem málið vinna neita að opna bæk­urnar þrátt fyrir ítrek­aðar óskir Mannlífs þess efnis og vísa hver á annan. Hildur Guðný ítrekar mik­il­vægi þess að fara var­lega í túlkun bráða­birða­talna lög­regl­unnar því nú þurfi að ráð­ast í tíma­frekt ferli til stað­fest­ingar dán­ar­meina. Eins og áður sagði telur hún þó aðspurð að töl­urnar gefa alvar­lega vís­bend­ingu um það ástand sem er hjá fólki sem glímir við and­lega sjúk­dóma. Sam­ráðs­hópur um sjálfs­vígs­for­varnir hefur reglu­lega komið saman frá því að far­ald­ur­inn hófst hér á landi til þess að vinna gegn óheilla­þró­un­inni.

„Áhættu­þættir sjálfs­víga eru margir þar sem flókið sam­spil félags­legra, umhverfis og lík­am­legra þátta koma saman. Aukið álag eins og verður í heims­far­aldri getur haft áhrif á líðan ein­stak­linga og því er að sjálf­sögðu mik­il­vægt að fylgj­ast sér­stak­lega vel með og grípa til aðgerða er varða sjálfs­vígs­for­varnir. Ef byggt er á fyrri rann­sóknum, þá hefur helsta áhyggju­efnið verið að langvar­andi aukn­ing á atvinnu­leysi geti haft áhrif á tíðni sjálfs­víga, eins og sást víða erlendis í kjöl­far krepp­unnar 2008,“ segir Hildur Guðný og bætir við:

„Mik­il­vægt er að grípa ein­stak­linga sem gætu fundið fyrir sjálfs­vígs­hugs­unum strax og beina þeim í átt­ina að hjálp­inni.“

Fólk með sjálfs­vígs­hugs­anir er minnt á Hjálp­ar­síma Rauða kross­ins, 1717, og net­spjallið. Þjálfaðir og reynslu­miklir sjálf­boða­liðar á öllum aldri svara þeim sím­tölum og spjöllum sem ber­ast. Fullum trún­aði er heitið, núm­erið er ókeypis og opið allan sól­ar­hring­inn.
Píeta sam­tökin bjóða einnig upp á þjón­ustu í síma 552-2218 fyrir fólk í sjálfs­vígs­hættu og með sjálfs­skaða­hegðun. Númerið er opið allan sól­ar­hring­inn.
Þá er einnig hægt að ná net­spjalli við hjúkr­un­ar­fræð­inga í gegnum vef­inn heilsu­vera.is.