Ríkisstjórnin undirbýr enn stærri björgunarpakka

Rík­is­stjórnin og Seðla­banki Íslands munu í vik­unni kynna nýjar björg­un­ar­að­gerðir vegna þess skaða sem COVID-19 er að valda atvinnu­líf­inu. Aðgerð­irnar miða að því að styðja enn frekar við íslenskt atvinnu­líf og þá sér­stak­lega fyr­ir­tæki í ferða­þjón­ustu og minni og milli­stór fyr­ir­tæki. Samkvæmt heim­ildum Mannlífs er talið að umræddar aðgerðir snú­ist um millj­arða, jafn­vel tugi millj­arða.

Á meðal þeirra aðgerða sem horft er til er að ráð­ast í er að tryggja enn frekar lausafé í fjár­mála­kerf­inu, m.a. með slökun á eig­in­fjár­kröfu bank­anna, eins og Mannlíf hefur áður fjallað um. Þá er horft til þess mögu­leika að styðja enn frekar við lán­veit­ingar fjár­mála­stofn­anna til fyr­ir­tækja með ábyrgðum rík­is­ins, kaupum á skulda­bréfum fyr­ir­tækja og tíma­bund­ins lækk­unar trygg­inga­gjalds. Einnig er til skoð­unar að ráð­ast í sér­tækar aðgerðir sér­sniðna að fyr­ir­tækjum í ferða­þjón­ustu en ekki hefur feng­ist stað­fest hvernig slíkar aðgerðir kunni að vera útfærðar.

Sam­komu­bann tók gildi á Íslandi á mið­nætti og landa­mærum víðs vegar um heim hefur verið lokað. Ljóst er að fjöl­mörg fyr­ir­tæki verða á kom­andi vikum og jafn­vel mán­uðum fyrir veru­legum búsifjum vegna þess ástands sem kór­óna­veiran hefur haft í för með sér. Hvergi verða áhrifin eins áber­andi og í ferða­þjón­ustu en lokun Banda­ríkj­anna fyrir flug frá Evrópu spilar þar stórt hlut­verk en Bretar og Banda­ríkja­menn eru lang­fjöl­menn­astir þeirra þjóða sem heim­sækja Ísland.

Mannlíf greindi fyrst fjöl­miðla frá fyrsta aðgerð­ar­pakka rík­is­stjórn­ar­innar, á sunnu­degi fyrir rúmri viku. Stjórn­völd kynntu svo um miðja vik­una þær áætl­anir á þriðju­dag­inn síð­asta. Þar kom meðal ann­ars fram að for­sendur fjár­mála­stefnu rík­is­stjórn­ar­innar væru brostnar. Tilkynnt var um mögu­leika á frestun á skilum opin­berra gjalda og tíma­bundna nið­ur­fell­ingu gistin­átta­skatts. Bjarni Bene­dikts­son fjár­mála­ráð­herra boð­aði stórt mark­aðsá­tak þegar veiran er um garð gengin og að gripið verði til ráð­staf­ana til að örva einka­neyslu, til dæmis með skatta- eða stuðn­ings­kerfum. Þá hefur rík­is­stjórnin boðað að auk­inn kraftur verði settur í fram­kvæmdir á vegum opin­berra aðila.

Rík­is­stjórnin sam­þykkti á föstu­dag frum­varp að auka atvinnu­leys­is­bóta­rétt til 1. júlí. Í frum­varp­inu felst að þegar atvinnu­leys­is­bætur eru greiddar sam­hliða minnk­uðu starfs­hlut­falli, vegna tíma­bund­ins ástands í starf­semi fyr­ir­tækis, koma föst launa ekki sjálf­krafa til skerð­ingar á fjár­hæð bót­unum, enda hafi starfs­hlut­fallið verið lækkað hlut­falls­lega um á bil­inu 20 til 50 pró­sent. Aðrar þjóðir hafa farið svip­aðar leiðir, svo sem Norðmenn, en hlut­föllin eru mis­jöfn á milli landa.

Allar fyrri áætl­anir rík­is­stjórn­ar­innar tókum mið af því ástandi sem þótti fyr­ir­séð á þeim tíma, fyrir um viku síðan. Þær runnu út um þúfur þegar Donald Trump Banda­ríkja­for­seti til­kynnti um 30 daga bann við flugi frá Evrópu. Til­raunir Guðlaugs Þórs Þórð­ar­sonar utan­rík­is­ráð­herra til að funda með full­trúum Banda­ríkja­stjórnar, og mót­mæla bann­inu fyrir hönd Íslands, báru engan árangur. Fyrir vikið þarf rík­is­stjórnin nú að grípa til mun umfangs­meiri aðgerða en áður var talin þörf á.

Samkvæmt heim­ildum Mannlífs verður til­kynnt um þessar aðgerðir innan fárra daga. Mark­miðið er að til­kynna aðgerðir sem komið geta stórum hluta fyr­ir­tækja, sem fyr­ir­séð er að lendi í vanda, í gegn um kom­andi vikur. Hluti af þeim aðgerðum sem rík­is­stjórnin hefur í píp­unum eru almenns eðlis. Sömu heim­ildir herma jafn­framt að í skoðun sé að veita við­kvæmum hópum fyr­ir­tækja eins ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tækjum sér­stakan stuðn­ing en ekk­ert hefur þó verið end­an­lega ákveðið í þeim efnum. Við því má þó búast að aðgerð­irnar verði hvoru tveggja sér­tækar og almennar.