Hallgrímur Helgason minntist móður sinnar í fallegri Facebook-færslu í gær en jarðarför hennar fór fram í Áskirkju í gær.

Í upphafi minningargreinarinnar, er Hallgrímur ljóðrænn eins og hann á til:

„Öll þráum við að fanga líf móður okkar. En ekki skiljum við æsku hennar því þá vorum við ekki til og ekki heldur miðlíf hennar, því enginn skilur upphaf sitt. Á miðjum aldri byrjum við samt að reyna, þótt lítið gangi. Í elli hennar opnast loks ævisprungur; kvikan blasir við. Úr þeim glömpum reynum við að ráða þá gátu sem móðirin ætíð er.“

Í minningargreininni sem rithöfundurinn ritaði og birtist í Morgunblaðinu í gær, rifjar hann upp ævi móður sinnar með persónulegum og einlægum hætti. Þar lýsir hann æsku hennar norðan heiða á krepputímum, áföllum sem mótuðu hana, lífsviðhorfi hennar og því djúpa umhyggjuhlutverki sem hún gegndi sem móðir.

Margrét fæddist á Akureyri og ólst upp í borgarastétt þar á krepputímum. Hún varð snemma að takast á við missi og veikindi innan fjölskyldu sinnar, en sú reynsla varð til þess að hún tileinkaði sér djúpa samkennd og sterka réttlætiskennd. Hún fór í Fóstruskóla Sumargjafar og síðar í nám við Laugarvatn áður en hún hélt til Danmerkur þar sem hún kynntist framtíðareiginmanni sínum, verkfræðinema úr fátækari stétt.

Hallgrímur ritaði:

„Mamma fæddist í byrjun kreppu norður á Akureyri, dóttir ritsímastjórans þar og húsfreyju hans. Hvergi voru stéttaandstæður jafn miklar og mamma lenti borgaramegin. Átti þó ekki alsæla bernsku. Berklarnir sendu ömmu á Kristneshæli en börn hennar suður í vist hjá ættingjum. Þegar fjölskyldan sameinaðist á ný mátti hún ekki faðma þau svo skortur varð á hlýju.“

Margrét kynntist eiginmanni sínum í Kaupmannahöfn en Hallgrímur lýsir þeim á skemmtilegan hátt:

„Eiginmaðurinn var óvæntur; vinstrisinnaður verkfræðinemi úr fátæktarbasli fyrir austan. Þau settust að á horni Njálsgötu og Snorrabrautar og bjuggu alla tíð í Austurbænum, ekki í Vesturbæ eins og föðurættin mælti fyrir. Bæði voru á skjön við sinn bakgrunn, hann með sína háskólagráðu og hún með sína hugsjón. Við börnin nutum þess auðvitað ótæpilega að alast upp hjá sérfræðingi í faginu. Skjól og stuðningur heima, leikir í öllum boðum, skíði á vetrum, útilegur á sumrum. Þegar hún skynjaði teiknilyst hjá ungum dreng var hann sendur á öll þau myndlistarnámskeið sem í boði voru.“

Þau settust að í Reykjavík þar sem Margrét vann ötullega að barnauppeldi og kennslu. Börn hennar nutu sterks stuðnings, uppbyggilegs umhverfis og víðsýni í uppeldi sem þótti framúrskarandi á sínum tíma. Margrét naut mikillar virðingar meðal nemenda sinna, og voru börn jafnan minnt á það í gegnum tíðina: „Bið að heilsa mömmu þinni – alveg frábær kennari!“

„Mamma var félagslyndur stuðbolti sem eignaðist marga aðdáendur fyrir áratuga kennslu sína og félagsstörf. Í hverjum mánuði allt okkar líf vorum við systkinin minnt á mikilvægi mömmu fyrir fyrrum nemendum hennar. “Bið að heilsa henni mömmu þinni! Alveg frábær kennari!”,“ skrifaði Hallgrímur.

Margrét var umvafin góðum vinum og fjölskyldu alla tíð, og átti í dýrmætum tengslum við gamla vini úr æsku og námi. Í lok greinar lýsir sonur hennar hve móðir hans hafi gefið af sér með því að líta á öll börn sem hluta af eigin fjölskyldu:

„Mamma byrjaði sem aukastærð en endaði í yfirstærð. Fann ástina og hamingjuna og fylgdi einfaldri reglu: Öll börn sem kynnast í okkar ættir eru mín, orðið „amma“ er safnheiti, ekki sérheiti. Fyrir það fáum við aldrei fullþakkað,“ skrifar Hallgrímur.

Lokaorð Hallgríms eru einstaklega falleg:

„Mamma kvaddi á Hrafnistu aðfararnótt 13. maí. Hún hafði ekki fyrr skilið við en hitabylgja reið yfir landið, dögum saman var hitinn yfir tuttugu stig í öllum landshlutum. Um leið og móðurhjartað kólnaði slapp hiti þess út í andrúmið.

Við kveðjum einstaka konu af stolti, ást og lífsins þökk.“