Fjölástir – hvað er nú það?

Fjölástir, eða „polyamory“ á ensku, er teg­und af sam­bands­formi þar sem meg­in­at­riðið er að fólk á í ein­hvers konar róm­an­tískum sam­böndum við fleiri en einn ein­stak­ling í einu. Í almennu tali er sagt að fólk sé „pólý“, en poly er stytt­ing á „polyamorous“, sem hefur verið þýtt sem fjöl­elsk­andi á íslensku.

Ýmsar útgáfur eru til af fjölástum. Hver og einn virð­ist finna sína leið innan þessa forms, en nokkur dæmi um mis­mun­andi teg­undir fjölásta eru:

Hjóna­band þar sem annar eða báðir aðilar eiga stefnu­mót eða kærasta/kærustur utan við hjóna­bandið,

sam­band fleiri en tveggja aðila þar sem allir aðil­arnir eiga í sam­eig­in­legu ást­ar­sam­bandi,

sam­búð pars þar sem annar aðil­inn eða báðir eiga kærasta/kær­ustu sem býr inni á sama heim­ili,

par eða hjón sem búa saman hluta tím­ans en annar aðili eða báðir halda svo annað heim­ili með öðrum maka sam­hliða,

ein­stak­lingur sem í grunn­inn er ein­hleypur en hittir og fer á stefnu­mót með og/eða sefur hjá einum eða fleiri aðilum.

Ofan­talið er ekki tæm­andi listi.

Fyr­ir­komu­lag stefnu­móta og hitt­inga er sömu­leiðis mis­jafnt. Sumir hitt­ast stöku sinnum þegar báðum aðilum hentar, á meðan aðrir hafa fyr­ir­fram ákveðna daga til stefnu­móta.

Sumir eru með einn „aðal“ maka og svo aðra til hliðar, á meðan aðrir eru með fleiri en einn maka, þar sem eng­inn er framar öðrum í for­gangs­röð­inni.

Fjölástum er í umræð­unni gjarnan ruglað saman við fyr­ir­bæri sem kall­ast „swing“. Swing er það þegar fólk sefur hjá öðru fólki utan við sitt fasta sam­band eða hjóna­band. Stundum hafa hjón maka­skipti. Hægt er að útfæra swing á ýmsan hátt, en meg­in­reglan er sú að swing snýst um kyn­líf, stundum maka­skipti og oft einnar nætur gaman, á meðan fjölástir snú­ast um sam­bönd og sam­bands­form.

Í nýju helg­ar­blaði Mannlífs er rætt við mann sem er fjöl­elsk­andi.

Hann og eig­in­kona hans eru í pólý­hjóna­bandi. Þau búa saman, eiga börn og hefð­bundið fjöl­skyldu­líf, en fara svo bæði á stefnu­mót utan hjóna­bands­ins og eiga kærustur/kærasta eftir atvikum. Maðurinn, sem kemur fram undir leyni­nafn­inu Lárus, er að nálg­ast fimm­tugt. Þau hjónin hafa verið gift í fimmtán ár, en ákváðu að opna hjóna­band sitt fyrir tæp­lega þremur árum.

Reynslu­sögu þeirra hjóna og frek­ari útskýr­ingar á fjölástum má nálg­ast í brak­andi fersku helg­ar­blaði Mannlífs, sem þú getur flett hér að neðan: