„Tími undanþága og fresta í svínahaldi er liðinn“

Dýra­vernd­ar­sam­band Íslands kallar eftir auknu gagn­sæi og hertu opin­beru eft­ir­liti með svína­haldi. Sam­bandið telur að myndefni sem nýlega var birt úr íslensku svína­búi sýni alvar­leg kerf­is­bundin vanda­mál og að end­ur­skoða þurfi frest sem svína­bændur hafa fengið til að upp­fylla kröfur um vel­ferð dýr­anna.

Dýra­vernd­ar­sam­band Íslands (DÍS) segir að tími und­an­þága og fresta í svína­haldi sé lið­inn. Þetta kemur fram í yfir­lýs­ingu sam­bands­ins í kjöl­far þess að nýlegt myndefni úr íslensku svína­haldi vakti mikla athygli og reiði.

Á myndefn­inu má meðal ann­ars sjá dauða og deyj­andi grísi innan um önnur dýr, svín með sár, skort á und­ir­burði fyrir dýrin til að róta í og aðstæður sem sam­bandið segir sam­rým­ast illa gild­andi reglum um vel­ferð svína.

Að mati DÍS varpar myndefnið ljósi á „alvar­leg kerf­is­bundin vanda­mál sem geta skap­ast þegar fram­leiðslu­sjón­ar­mið fá meira vægi en vel­ferð dýra“.

Sam­bandið telur brýnt að áherslum í svína­haldi verði breytt þannig að vel­ferð dýr­anna verði í for­gangi, fremur en hámarks­fram­leiðsla.

Telja svína­haldið of lokað

Dýra­vernd­ar­sam­bandið kallar jafn­framt eftir auknu gagn­sæi í grein­inni og segir óásætt­an­legt að almenn­ingur fái ekki inn­sýn í aðbúnað dýr­anna fyrr en ein­stak­lingar grípi til þess ráðs að afla myndefnis með þessum hætti.

„Búrekstur sem ekki þolir dags­ins ljós er rek­inn á hæpnum for­sendum,“ segir í yfir­lýs­ing­unni.

Þar segir enn fremur að almenn­ingur eigi rétt á að vita við hvaða aðstæður dýr sem alin eru til mat­væla­fram­leiðslu lifi og hvernig komið sé fram við þau. Gagnsæi og virkt eft­ir­lit séu grund­vall­ar­for­sendur þess.

DÍS telur einnig brýnt að opin­bert eft­ir­lit með svína­haldi verði eflt.

Gagnrýna und­an­þágur vegna hala­klipp­inga

Í yfir­lýs­ing­unni er sér­stak­lega gagn­rýnt að stjórn­völd hafi árum saman veitt und­an­þágur frá reglum sem eiga að vernda svín. Þrátt fyrir að hala­klipp­ingar séu bann­aðar hafi svína­bændum verið heim­ilt að klippa hala af nokk­urra daga gömlum grísum án deyf­ingar.

Sam­bandið segir að í stað þess að bæta aðstæður dýr­anna séu þau lim­lest til að þjóna fram­leiðslu­kerfi sem byggi á hámarks­fram­leiðslu með sem minnstum til­kostn­aði.

„Það er með öllu óásætt­an­legt. Dýr sem eru notuð í atvinnu­rekstri eiga ekki að þjást. Velferð dýra á ávallt að vera í for­gangi,“ segir í yfir­lýs­ing­unni.

Vilja end­ur­skoða frest­inn til árs­ins 2028

Svína­bændur hafa fengið við­bót­ar­frest til 1. jan­úar 2028 til að upp­fylla kröfur reglu­gerðar um vel­ferð svína.

Dýra­vernd­ar­sam­bandið telur fullt til­efni til að end­ur­skoða þann frest í ljósi þess sem nýlega hefur komið fram.

Að lág­marki verði að liggja fyrir að við­bót­ar­frest­ur­inn sé end­an­legur og að engar frek­ari und­an­þágur verði veittar.

„Tími und­an­þága og fresta í svína­haldi er lið­inn,“ segir í yfir­lýs­ing­unni.