Herdís Kjerulf Þorgeirsdóttir lögmaður og fyrrverandi forsetaframbjóðandi gagnrýnir mikil landeignarítök breska auðkýfingsins Jim Ratcliffe á Íslandi og spyr hvort þau geti ógnað fullveldi landsins.
Í Facebook-færslu sinni bendir Herdís á að Ratcliffe, sem er einn auðugasti maður heims, eigi um 1.500 ferkílómetra lands á Íslandi. Fyrirtæki hans, Six Rivers, fer jafnframt með víðtæk réttindi og umráð tengd laxveiði og náttúruvernd á Norðausturlandi.
Meðal þeirra 30 jarða sem Ratcliffe á eru Grímsstaðir á Fjöllum. Hann hefur einnig umráð yfir fimm þekktum laxveiðiám á Norðausturlandi: Selá, Hofsá, Hafralónsá, Miðfjarðará og Vesturdalsá.
Herdís telur ástæðu til að ræða hvaða áhrif slík eignarhald og ítök geti haft á samfélagið og stjórnskipan landsins. Hún áætlar að ef aðeins 10–15 prósent flatarmáls Norðausturkjördæmis séu byggilegt láglendi gæti Ratcliffe átt hátt í helming þess lands.
„Hugsandi fólk hlýtur að spyrja sig hvort ekki hrikti í fullveldinu þegar lunginn af heilu kjördæmi er kominn í eigu erlends auðkýfings (eða félaga í hans eigu) því ef gert er ráð fyrir að um 10–15% af flatarmáli kjördæmisins sé raunverulegt láglendi, þar sem hægt er að búa, má áætla að Ratcliffe eigi hátt í helming af byggilegu landi í Norðausturkjördæmi. Hann er fjórði stærsti landeigandi á Íslandi, á eftir ríkissjóði, sveitarfélögum og þjóðkirkjunni.“
Líkir stöðunni við Sturlungaöld
Herdís líkir stöðu Ratcliffe við valdamikla goða á Sturlungaöld, þegar fáar valdaættir söfnuðu undir sig stórum landsvæðum og höfðu mikil áhrif á líf fólks.
Hún vísar í verk Sigurðar Nordals, Íslenska menningu, þar sem segir að völd goðanna hafi verið „forráð manna en ekki landssvæða“.
Í færslunni gagnrýnir Herdís jafnframt heimsókn þingmanna til Six Rivers, áður en þeir fóru í nætursund eins og frægt er orðið. Ratcliffe tók ekki sjálfur á móti hópnum, heldur íslenskur fulltrúi hans.
Hún spyr hvort þingmennirnir hafi velt fyrir sér stöðu landsins sem fullvalda ríkis og áhrifum þess að erlendur auðkýfingur eigi stór landsvæði og hafi víðtæk viðskiptahagsmuni í kjördæminu.
Herdís varar við því að auðlegð og staðbundin áhrif geti skapað möguleika á að hafa áhrif á stjórnmál og ákvarðanir sem snerta hagsmuni almennings.
„Hugsuðu þeir um landið sem yfirráðasvæði íslensks ríkisvalds? Hugsuðu þeir um stjórnskipun Íslands og fólkið sem tilheyrir ríkinu?“ spyr hún.
Hún segir að lokum athyglisvert að þessar spurningar virðist ekki hafa vakið mikla umræðu meðal þingmanna eða fjölmiðla.
