Innlent

Samtökin ‘78 verðlaunuð

Mikilvægi framlags Samtakanna ‘78 til íslenskrar tungu er ótvírætt segir í umsögn

Brynjar Birgisson

17. nóvember 2025 · 09:35

Birtist fyrir tæpu ári.

Samtökin ‘78, hagsmuna- og baráttusamtök hinsegin fólks á Íslandi, hlutu sérstaka viðurkenningu á degi íslenskrar tungu fyrir nýyrðasmíð og baráttu samtakanna fyrir tilvistarrétti hinsegin fólks innan tungumálsins.

Þá er Dröfn Vilhjálmsdóttir, bókasafns- og upplýsingafræðingur og umsjónarmaður Bókasafns Seljaskóla, handhafi verðlauna Jónasar Hallgrímssonar í ár. Verðlaunin hlýtur hún fyrir óeigingjart starf sitt við að auka áhuga barna á íslensku menningarumhverfi og stuðla að auknum lestri þeirra á íslensku.

Rökstuðningurinn varðandi Samtökin ‘78

Frá stofnun Samtakanna ‘78 árið 1978 hefur íslensk tunga skipað miðlægan sess í starfi þeirra. Stór hluti af baráttu þeirra fyrir réttindum hinsegin fólks er krafan um tilverurétt innan tungumálsins enda er íslenska lykillinn að íslensku samfélagi. Sú vinna hefur ekki bara snúist um að berjast gegn útilokun og notkun fordæmandi orða heldur ekki síður um skapandi nýyrðasmíði. Fyrstu mótmælaaðgerðir samtakanna árið 1982 beindust þannig eins og frægt er gegn banni Ríkisútvarpsins á notkun orðanna hommi og lesbía, sem voru þau orð sem félagsfólk hafði sjálft mótað og kosið að nota um sig.

Á síðari árum hafa Samtökin ‘78 staðið fyrir nýyrðasamkeppnum undir yfirskriftinni Hýryrði þar sem almenningur er hvattur til að taka þátt í að búa til ný orð sem vantar í íslenska tungu. Þannig hafa samtökin unnið markvisst að því að til séu orð á íslensku sem lýsa því hver við erum og hvernig okkur líður. Tilvist slíkra orða er forsenda þess að hinsegin fólk sé hluti af íslensku samfélagi og menningu en standi ekki utan þess. Nýyrðin hafa þar að auki mörg komist í almenna notkun og mikilvægi framlags Samtakanna ‘78 til íslenskrar tungu er því ótvírætt.

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Strætó hefur aldrei verið verri

Helgafell á Seltjarnarnesi komið á sölu

Falsaðar ljósmyndir orðnar algengar í fasteignaauglýsingum

Nál fannst í hrekkjavökusúkkulaði á Akureyri

Breiðholtslaug, Laugardalur og Hósiló meðal staða sem fá góð meðmæli

Gleymdi kaffibolla og rusli og endaði fyrir kærunefnd

Vopn komu við sögu þegar unglingapartý fór úr böndunum

Trúður vakti óhug við grunnskóla

Einn látinn og annar á gjörgæslu eftir hnífstunguárás í Breiðholti

Sjö góðar ástæður til að baka oftar

Samtökin ‘78 verðlaunuð

Athugasemdir

Einn bak við lás og slá eftir líkamsárás í Árbæ

Bauð internetinu í brúðkaupið og allt fór á annan endann

Dádýr skall á konu og braust inn í þvottahús

Fluttur á bráðamóttöku eftir að eldur kom upp í íbúð

Laxness slær í gegn hjá The Guardian

Innlent

Réttarhöld yfir Írisi „eltihrelli“ hefjast á mánudag

Heimir Már biðst afsökunar á ummælum um kjarnorkuvopn

Hrekkjavakan tekur yfir göturnar og lögreglan varar ökumenn við

Leigusalinn kenndi utanlandsferð um veggjalúsina

Íslenska haustið sýnir klærnar í dag

Hrekkjavökuskemmtun fór úr böndunum í Kópavogi

Strætó hefur aldrei verið verri

Helga­fell á Sel­tjarn­ar­nesi komið á sölu

Falsaðar ljós­myndir orðnar algengar í fast­eigna­aug­lýs­ingum

Nál fannst í hrekkja­vökusúkkulaði á Akureyri

Breið­holts­laug, Laug­ar­dalur og Hósiló meðal staða sem fá góð með­mæli

Gleymdi kaffi­bolla og rusli og end­aði fyrir kæru­nefnd

Vopn komu við sögu þegar ung­lingap­artý fór úr bönd­unum

Trúður vakti óhug við grunn­skóla

Einn lát­inn og annar á gjör­gæslu eftir hnífstungu­árás í Breið­holti

Sjö góðar ástæður til að baka oftar

Athugasemdir

Einn bak við lás og slá eftir lík­ams­árás í Árbæ

Bauð inter­net­inu í brúð­kaupið og allt fór á annan end­ann

Dádýr skall á konu og braust inn í þvotta­hús

Fluttur á bráða­mót­töku eftir að eldur kom upp í íbúð

Laxness slær í gegn hjá The Guardian

Rétt­ar­höld yfir Írisi „elti­hrelli“ hefj­ast á mánu­dag

Heimir Már biðst afsök­unar á ummælum um kjarn­orku­vopn

Hrekkja­vakan tekur yfir göt­urnar og lög­reglan varar öku­menn við

Leigusal­inn kenndi utan­lands­ferð um veggjalús­ina

Íslenska haustið sýnir klærnar í dag

Hrekkja­vöku­skemmtun fór úr bönd­unum í Kópavogi

Helgafell á Seltjarnarnesi komið á sölu

Falsaðar ljósmyndir orðnar algengar í fasteignaauglýsingum

Nál fannst í hrekkjavökusúkkulaði á Akureyri

Breiðholtslaug, Laugardalur og Hósiló meðal staða sem fá góð meðmæli

Gleymdi kaffibolla og rusli og endaði fyrir kærunefnd

Vopn komu við sögu þegar unglingapartý fór úr böndunum

Trúður vakti óhug við grunnskóla

Einn látinn og annar á gjörgæslu eftir hnífstunguárás í Breiðholti

Einn bak við lás og slá eftir líkamsárás í Árbæ

Bauð internetinu í brúðkaupið og allt fór á annan endann

Dádýr skall á konu og braust inn í þvottahús

Fluttur á bráðamóttöku eftir að eldur kom upp í íbúð

Réttarhöld yfir Írisi „eltihrelli“ hefjast á mánudag

Heimir Már biðst afsökunar á ummælum um kjarnorkuvopn

Hrekkjavakan tekur yfir göturnar og lögreglan varar ökumenn við

Leigusalinn kenndi utanlandsferð um veggjalúsina

Hrekkjavökuskemmtun fór úr böndunum í Kópavogi