Börn Dönu Jóhannsdóttur hafa sent frá sér yfirlýsingu í kjölfar þess að ákæra var gefin út á hendur lækninum Skúla Tómasi Gunnlaugssyni fyrir manndráp í starfi. Þau segja móður sína hafa látist af afleiðingum meðferðar sem ekki hafi verið réttlætanleg.

Í yfirlýsingunni segja þau:

„Við undirrituð erum uppkomin börn Dönu Jóhannsdóttur, sem héraðssaksóknari telur að hafi verið drepin á opinberu sjúkrahúsi. Dánarorsök hennar var fjölkerfabilun, sem er fyrirsjáanleg afleiðing af því að hneppa manneskju í lyfjafjötra sem valda því aftur að hún getur ekki borið sig eftir næringu og vökva.“

Segja málið ekki flókið

Börnin hafna þeim sjónarmiðum Skúla að málið sé flókið og erfitt fyrir ákæruvaldið að meta:

„Þessi ummæli eru óttaleg þvæla. Það er löngu búið að fara yfir málið heildstætt á þessum fimm árum sem það hefur verið í rannsókn.“

Þau benda á að umfangsmikil rannsókn hafi farið fram með aðkomu matsmanna og fjölda vitna úr heilbrigðisgeiranum.

Í yfirlýsingunni er vitnað til niðurstöðu dómkvaddra matsmanna:

„Nei, það voru ekki forsendur til að hefja lífslokameðferð en það voru forsendur til að halda áfram líknarmeðferð. Verklagi við framkvæmd líknandi/lífslokameðferð var ekki fylgt.“

Þá komist matsmenn einnig að þeirri niðurstöðu að lyfjameðferð móður þeirra hafi ekki verið eðlileg miðað við ástand hennar.

Börn Dönu segja að skýringar Skúla á því að hugtakið „lífslokameðferð“ hafi verið notað í víðari merkingu standist ekki:

„Það er í ósamræmi við framburð heilbrigðisstarfsfólks.“

Þau benda einnig á að móðir þeirra hafi verið sett á lífslokameðferð skömmu eftir innlögn, þrátt fyrir að hafa verið skráð á fulla endurlífgunarmeðferð þremur vikum áður.

Löng málsmeðferð

Í yfirlýsingunni er rakin tímalína málsins, frá andláti Dönu 19. október 2019 til kæru til lögreglu og margra ára rannsóknar. Undirrituð gagnrýna jafnframt að læknirinn hafi starfað áfram á Landspítalanum á meðan rannsókn stóð yfir.

Þau segja:

„Það þótti aftur á móti ekkert að því að hafa manninn í starfi á opinberu sjúkrahúsi, árum saman, þótt hann væri grunaður um að hafa valdið dauða a.m.k. 6 sjúklinga.“

Gagnrýna kerfið harðlega

Í yfirlýsingunni er einnig gagnrýnt það sem þau kalla skort á aðhaldi innan heilbrigðiskerfisins og lagabreytingar sem þau telja hafa torveldað rannsókn mála af þessu tagi.

Þau segja meðal annars:

„Nánar tiltekið er lögreglu bannað að nota rannsóknargögn frá landlæknisembættinu við rannsókn sakamála. Það er bagalegt í þessu máli því gögn kvörtunarmálsins hafa mikilvægt sönnunargildi sem nú fer forgörðum.“

Vonast eftir réttlæti

Að lokum vísa þau til orða Skúla um að sannleikurinn muni koma í ljós:

„Skúli Tómas Gunnlaugsson hefur látið hafa eftir sér að sannleikurinn muni sigra að lokum. Við vonum innilega að honum verði að þeirri ósk.“

Yfirlýsingin er undirrituð af Begga Dan Gunnarssyni, Borghildi B. Hauksdóttur, Evu Hauksdóttur og Hugljúfu Dan Jensen.

Hér má sjá yfirlýsinguna í heild sinni:

Yfirlýsing frá börnum Dönu Jóhannsdóttur

Skúli Tómas Gunnlaugsson, fyrrverandi yfirlæknir á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja, hefur nú verið ákærður fyrir manndráp í starfi. Við undirrituð erum uppkomin börn Dönu Jóhannsdóttur, sem héraðssaksóknari telur að hafi verið drepin á opinberu sjúkrahúsi. Dánarorsök hennar var fjölkerfabilun, sem er fyrirsjáanleg afleiðing af því að hneppa manneskju í lyfjafjötra sem valda því aftur að hún getur ekki borið sig eftir næringu og vökva.

Í tilefni af ákvörðun héraðssaksóknara um að gefa út ákæru, hefur læknirinn látið hafa eftir sér að málið snúist um flókin læknisfræðileg atriði sem sé erfitt fyrir ákæruvaldið að átta sig á og að loksins verði nú hægt að fara yfir þetta heildstætt. Þessi ummæli eru óttaleg þvæla. Það er löngu búið að fara yfir málið heildstætt á þessum fimm árum sem það hefur verið í rannsókn. Ákæruvaldið áttaði sig á málsatvikum með aðstoð dómkvaddra matsmanna auk þess sem vitnaskýrslur voru teknar af miklum fjölda heilbrigðisstarfsfólks.

Ein helsta niðurstaða hinna dómkvöddu matsmanna var þessi: "Nei, það voru ekki forsendur til að hefja lífslokameðferð en það voru forsendur til að halda áfram líknarmeðferð. Verklagi við framkvæmd líknandi/lífslokameðferð var ekki fylgt." Einnig komast hinir dómkvöddu matsmenn að þeirri niðurstöðu að sú lyfjameðferð sem móðir okkar sætti hafi ekki verið eðlileg að teknu tilliti til ástands hennar og sjúkdómsgreiningar.

Skúli hefur borið því við að á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja hafi "lífslokameðferð" verið notað um líknarmeðferð í víðtækri merkingu. Það er í ósamræmi við framburð heilbrigðisstarfsfólks. Það er einnig í ósamræmi við þá skjalfestu staðreynd að Skúli setti móður okkar á fulla meðferð að endurlífgun þrem vikum áður en hún kom í hvíldarinnlögn á HSS, þann 1. ágúst 2019, en þá var hún umsvifalaust sett á lífslokameðferð.

Við meðferð máls móður okkar hjá embætti landlæknis var óháður sérfræðingur fenginn til að skrifa álitsgerð um málið. Niðurstaða hans var sú að ekki hefðu verið forsendur fyrir lífslokameðferð. Sérfræðingar embættisins komust að sömu niðurstöðu og töldu meðferðina hafa borið öll einkenni lífslokameðferðar. Tveir dómkvaddir matsmenn komust einnig að þeirri niðurstöðu að sú meðferð sem hún fékk í síðustu legu sinni á HSS hafi borið einkenni lífslokameðferðar sem ekki voru forsendur fyrir. Að kröfu Skúla voru þeir látnir endurskoða matsgerðina og komust þá aftur að sömu niðurstöðu.

Móðir okkar dó 19. október 2019. Við sendum kvörtun til landlæknis þrem vikum síðar, þann 11. nóvember 2019. Málið var í rannsókn í fimmtán mánuði, lauk þann 17. febrúar 2021. Okkur þótti það langur tími en í ljósi þess að málsmeðferðartími landlæknis er á bilinu 1-4 ár megum við víst teljast heppin. Kæra var lögð fram hjá lögreglu þann 23. febrúar 2021 og var svo rúm fimm ár í rannsókn, fyrst hjá lögreglu og svo héraðssaksóknara. Læknirinn var sviptur starfsleyfi tímabundið en var fljótt kominn aftur í vinnu á Landspítalanum og hefur starfað þar við að sinna sjúklingum meirihluta þess tíma sem málið hefur verið til rannsóknar.

Þegar ákæra var gefin út afþakkaði Landspítalinn vinnuframlag lífslokalæknisins. Það þótti aftur á móti ekkert að því að hafa manninn í starfi á opinberu sjúkrahúsi, árum saman, þótt hann væri grunaður um að hafa valdið dauða a.m.k. 6 sjúklinga. Læknamafían lýsti yfir stuðningi við Skúla og heilbrigðisráðherra kom í gegn lögum til verndar heilbrigðisstarfsfólki sem skaðar og drepur sjúklinga. Nánar tiltekið er lögreglu bannað að nota rannsóknargögn frá landlæknisembættinu við rannsókn sakamála. Það er bagalegt í þessu máli því gögn kvörtunarmálsins hafa mikilvægt sönnunargildi sem nú fer forgörðum.

Skúli Tómas Gunnlaugsson hefur látið hafa eftir sér að sannleikurinn muni sigra að lokum. Við vonum innilega að honum verði að þeirri ósk.

Beggi Dan Gunnarsson

Borghildur B. Hauksdóttir

Eva Hauksdóttir

Hugljúf Dan Jensen