Helga Vala Helgadóttir, lögmaður og fyrrverandi þingmaður Samfylkingarinnar, gagnrýnir harðlega það sem hún kallar óttapólitík í umræðu um mögulegar samningaviðræður Íslands við Evrópusambandið.

Í færslu á samfélagsmiðlum segir hún að hún hafi séð tilraunir til að vekja ótta meðal almennings um að fullveldi Íslands sé í hættu ef þjóðin samþykkir í þjóðaratkvæðagreiðslu að hefja viðræður við Evrópusambandið.

„Ég rek augun í það hér í morgunsárið nú skal alið á ótta þjóðarinnar um að fullveldi landsins sé í hættu samþykki þjóðin í þjóðaratkvæðagreiðslu í haust að fara í samningaviðræður við hin fullvalda ríki sem standa saman að Evrópusambandinu,“ skrifar Helga Vala.

Hún segir að í umræðunni sé meðal annars verið að deila myndum úr sjálfstæðisbaráttu Íslendinga gegn Dönum til að undirstrika málflutninginn.

Helga Vala leggur áherslu á að fullveldi ríkja felist meðal annars í því að þau geti gert alþjóðlega samninga. „Um þetta vil ég segja, við notum okkar fullveldi við gerð þjóðréttarsamninga. Það geta ekki nema fullvalda ríki staðið að gerð slíkra samninga og það er á grundvelli þess sem gengið er til samstarfs við önnur fullvalda Evrópuríki Evrópusambandsins.“

Til að skýra þetta líkir hún stöðunni við rétt einstaklinga til að gera samninga. „Við getum líkt þessu við lögræði einstaklinga. Ólögráða einstaklingur getur ekki gert skuldbindandi samninga, en það geta lögráða einstaklingar.“

Hún segir jafnframt óraunhæft að krefjast þess að fyrirfram liggi nákvæmlega fyrir hvað verði samið um áður en viðræður hefjast.

„Að gera þá kröfu að það liggi fyrir, lið fyrir lið, um hvað verður samið, áður en gengið er að samningaborðinu er auðvitað ekki vænlegt til árangurs, enda værum við þá varla að tala um samningaviðræður.“

Að hennar sögn eigi Ísland að mæta til mögulegra viðræðna sem stolt og fullvalda þjóð með sínar kröfur, en án þess að útiloka fyrirfram hvaða mál verði rædd.

Helga Vala bendir einnig á að ef samningar næðust myndi þjóðin sjálf taka endanlega afstöðu til þeirra. „Ef samningar nást, þá mun þjóðin hafa síðasta orðið, eins [og] sáttmáli Evrópusambandsins mælir fyrir um.“

Að lokum segir hún mikilvægt að stjórnmálamenn forðist að nota ótta sem pólitískt vopn. „Ég treysti þjóðinni til að hafa vit á þessu, en þá skiptir máli að pólitíkusar stundi ekki blekkingar og óttapólitík.“