Frá árinu 2023 hefur saga í rússneskum framhaldsskólum verið kennd eftir einni sameiginlegri og staðlaðri kennslubók, þar sem aðalhöfundur er Vladimír Medinsky, ráðgjafi Vladimírs Pútíns. Höfundar bókarinnar hafa ekki farið leynt með að meginmarkmiðið sé að „efla föðurlandsást“. Frá og með september 2026 munu allir skólar í landinu nota sömu bókaseríu, allt frá fimmta bekk.

Í viðtali við rússneska dagblaðið Kommersant útskýrði Vladislav Kononov, framkvæmdastjóri verkefnisins og embættismaður í forsetaembættinu, hugmyndafræðina á bak við þetta.

Um ástæðu sameiginlegrar kennslubókar

Samkvæmt Kononov á ein sameiginleg kennslubók að skapa sameiginlega borgaralega sjálfsmynd. Hann segir að ekki sé til „önnur saga“, rétt eins og fólk eigi ekki mismunandi foreldra. Nemendur megi vel spyrja spurninga, en ef þeir fari að fyrirlíta fortíð landsins eigi þeir sér enga framtíð sem borgarar.

Hann segir bókina hafa farið í gegnum ítarlegt mat hjá þremur stofnunum innan rússnesku vísindaakademíunnar og einnig menntamálaráðuneytinu. Nú standi yfir eins konar reynslutímabil þar sem safnað sé ábendingum. Kennslubækur séu alltaf í þróun og betrumbættar, en hann fullyrðir að engar staðreyndavillur séu í bókunum.

Gagnrýni á bókina, sérstaklega fyrir 10.–11. bekk, segir hann aðallega hafa komið frá svokölluðum „erlendum umboðsmönnum“. Hann telur jákvætt að þeir hafi áttað sig á því að „óhóflegar vangaveltur um söguna“ séu að líða undir lok.

Umfangsefnin

Stalín

Kononov segir að ofsóknir á tímum Jósefs Stalíns verði aldrei réttlættar, en mikilvægt sé að skilja hvers vegna þær áttu sér stað. Hann hafnar því að verið sé að dýrka Stalín, en bendir á að í fyrsta sinn sé nú fjallað um ævi hans og hlutverk í sögunni í kennslubókum fyrir 10. bekk.

Vladimír mikla

Hann segir að ekki sé verið að fela staðreyndir þó ekki sé minnst á að furstinn Vladimír hafi drepið bróður sinn. Áherslan sé á það sem skipti mestu máli fyrir nemendur, svo sem kristnitöku Rússlands. Ef yngri nemendur heyri fyrst og fremst um neikvæð atriði, sé hætta á að þau sitji eftir.

Gorbatsjov

Kennslubókin leggur ekki einfaldlega sökina á fall Sovétríkjanna á Míkhaíl Gorbatsjov, en nemendur eru hvattir til að meta hann út frá því hvað hann tók við og hvað hann skildi eftir sig.

Decembristar

Kononov segir að mat á Decembristunum hafi sveiflast í gegnum tíðina, frá því að vera hetjur yfir í að vera taldir uppreisnarmenn eða hryðjuverkamenn. Í bókinni sé reynt að leyfa mismunandi sjónarmið.

Um aðrar kennslubækur

Hann spyr hvers vegna ætti að vera til „önnur margföldunartafla“ og segir foreldra þó frjálsa til að ræða eigin skoðanir við börn sín.

Að lokum leggur hann áherslu á að nemendur eigi að þekkja „hetjur sérstöku hernaðaraðgerðarinnar“ (stríðsins í Úkraínu), nöfn þeirra og afrek, þar sem það geti haft áhrif á árangur þeirra í samræmdu prófi ríkisins.