Glimmerjátningar

„Mér rann ekki blóðið til skyld­unnar sem aðgerðasinni fyrr en móðir með átta börn var rekin úr landi í fyrra­haust. Ég spyr mig oft að því hvað í fjand­anum ég hafi verið að gera fyrir þann tíma, áður en augu mín opn­uð­ust fyrir því ský­lausa órétt­læti sem yfir­völd beita umkomu­laust fólk. Fólk sem vill ekk­ert annað en að ala önn fyrir börnum sínum í friði og spekt. Hvernig er eig­in­lega hægt að vera í valda­stöðu og horfa upp á svona hluti ger­ast trekk í trekk? Ég trúi ekki öðru en að fólk úti í bæ spyrji sig að þessu á hverjum degi en þess vegna er líka frekar erfitt að ná utan um þá stað­reynd að við erum ekki öll alltaf að mót­mæla, snið­ganga, hringja í ráða­fólk og ganga á það út á götu með krefj­andi spurn­ingar, jafn­vel stöðv­andi flug­vélar. Af hverju erum við ekki öll alltaf í beinum aðgerðum til að vekja máls á og mót­mæla órétt­læti heims­ins?

Að því sögðu held ég að ég geti með nokk­urri vissu sagt að tvö svör séu við því af hverju ég sáldr­aði glimmeri yfir þáver­andi utan­rík­is­ráð­herra, þarna í fyrra­haust. Eitt stutt, og annað langt og nokkuð ítar­legt svar, sem gæti jafn­vel varpað ljósi á það fyrra. Stutta svarið er að það þurfti að vekja athygli bæði hans og almenn­ings á sam­sekt Íslands með þjóð­ar­morði Ísraela í Palest­ínu og krefj­ast þess að rík­is­stjórnin ryfi öll tengsl við glæpa­menn­ina. 

Langa svarið krefst þess að fara aftur um nokkra ára­tugi, þegar mamma tók þátt í að umbylta íslenskum stjórn­málum ásamt fleiri kempum, í Kvenna­fram­boð­inu. Það má nefni­lega segja að bar­áttan sé mér í blóð borin, mér er sjálf­sagt að mót­mæla aug­ljósu órétt­læti þegar það ber fyrir augu, og þegar glimmerið sáldr­að­ist á jakka­fötin valda­miklu höfðu heilir tveir mán­uðir liðið af linnu­lausu ofbeldi, í beinni á mjög aðgengi­legum miðlum fyrir augum heims­ins. Undir fund­ar­borð­inu á Hótel Vík við Hall­æris­plan, þar sem yfir­leitt var best að vera, síað­ist inn í lítil eyru óþol gagn­vart hvers kyns ofbeldi og sér í lagi alls­konar stríð­skýr­ingum. Þegar stóru kallar heims­ins, sem geta auð­vitað verið alls­konar en þekkj­ast samt best á jakka­föt­unum, bera fyrir sig að málið sé flókið, að gæta þurfi hlut­leysis, þýðir það yfir­leitt að skoða þarf hvaða valda­töfl eru á bak við stóru orðin. Hvað er svona flókið við það þegar jakka­föt sprengja bleyjur í tætlur? Þegar hvítur ræðst á svartan, dag eftir dag? Þá er þetta hlut­leysi orðið að hel­berri merk­ing­ar­leysu, í skásta falli skálka­skjól fyrir afstöðu­leysi, þegar valda­hlut­föllin eru svo ójöfn að hægt er að bera þau saman við stjórn­saman, fílefldan karl­mann að lumbra á beina­berri, hung­ur­morða móður. Þökk sé Kvenna­fram­boð­inu er síð­ast­nefnda órétt­lætið nú flestu fólki aug­ljóst.

En það var fleira sem olli því að glimmerið þyrl­að­ist úr mínum hættu­legu höndum. Ef eitt­hvað er mann­eskju hollt sem elst upp í eins­leitu og fámennu skuði, þá er það að fara eins langt í burtu og mögu­legt er, og helst eins lengi og mögu­legt er. Suður-Ameríka veitti mér sýn á og sam­hengi yfir marg­breyti­leika mann­legrar reisnar og skiln­ing á ólíkum menn­ing­ar­kimum, hvernig sam­hliða bar­áttur efl­ast í and­ófi og hverju það getur komið til leiðar. Ég efast ekki um að kynnin af álf­unni hafi kennt henni oföldu, vest­rænu mér að for­gangs­raða upp á nýtt, auk þess að efla hjá mér ótta­leysi gagn­vart því ókunna. Því ég er ekki frá því að það sé ótt­inn sem hamlar fólki frá því að stunda andóf, ótti við afkomu­brest og almenn­ings­á­lit, ótti við að fara út fyrir þæg­ind­ara­mmann. En þegar þögnin verður ærandi undir yfir­stand­andi þjóð­ar­morði blikna allar hugs­an­legar afleið­ingar þess að láta í sér heyra, mark­miðið verður ótt­anum yfir­sterk­ari og það sem skiptir máli kemur betur í ljós.

Það er þetta með for­gangs­röð­un­ina. Ég er ekki frá því að móð­ur­missir á ung­lings­aldri hafi einnig átt sitt í að móta þetta við­horf mitt til lífs og and­ófs. Órétt­læti heims­ins er jú alls­konar. En þegar manns eig­ins stjórn­völd taka þátt í því á beinan hátt, til að mynda með því að taka ekki á móti þolendum þjóð­ar­morðs, þá verður maður reið. Hvar er átta barna móð­irin núna? Hvar eru öll bús­á­höldin og bar­áttu­and­inn? Er ein­stak­lingseðlið sam­kennd­inni yfir­sterk­ari? Af hverju fyll­umst við ekki öll rétt­látri, frið­elsk­andi glimmer reiði?“

Höfundur er þýð­andi