Ísraelska leyniþjónustan Mossad hafði áform um að kynda undir mótmælum í Íran sem gætu leitt til falls stjórnvalda þar í landi, að því er fram kemur í umfjöllun New York Times.

Yfirmaður Mossad, David Barnea, átti fund með Benjamin Netanyahu, forsætisráðherra Ísraels, nokkrum dögum áður en Bandaríkin og Ísrael hófu hernað gegn Íran. Þar sagði hann að stofnunin gæti virkjað stjórnarandstöðu í Íran og þannig stuðlað að stjórnarskiptum.

Samkvæmt fréttinni, sem byggir á viðtölum við bandaríska og ísraelska embættismenn, kynnti Barnea einnig hugmyndina fyrir háttsettum bandarískum ráðamönnum í heimsókn til Washington um miðjan janúar.

Netanyahu og Donald Trump tóku hugmyndina upp þrátt fyrir efasemdir sumra háttsettra bandarískra embættismanna og hernaðargreiningaraðila í Ísrael. Fullyrðingar Mossad voru sagðar hafa verið notaðar til að sannfæra Trump um að mögulegt væri að fella írönsk stjórnvöld.

Samkvæmt áætluninni átti stríðið að hefjast með því að drepa leiðtoga Írans, og síðan fylgja „röð leyniþjónustuaðgerða sem ættu að hvetja til stjórnarskipta“. Mossad taldi að þetta gæti leitt til fjöldauppreisnar og sigurs fyrir Ísrael og Bandaríkin.

Í upphafi stríðsins endurspeglaði opinber orðræða Trump þessa nálgun. Í myndbandi sagði hann meðal annars: „Að lokum segi ég við hina stoltu þjóð Írans að stund frelsis ykkar sé runnin upp … þegar við erum búin, takið yfir stjórnina. Hún verður ykkar.“

Slík umræða fjaraði þó fljótt út. Innan tveggja vikna sögðu bandarískir öldungadeildarþingmenn eftir kynningu á stöðunni að það væri ekki markmið stríðsins að fella írönsku stjórnina, og að í raun væri „engin áætlun“ til staðar.

Efasemdir innan leyniþjónusta

Mat bandarísku leyniþjónustunnar CIA er að írönsk stjórnvöld muni ekki falla. Þar hefur einnig verið varað við því að ef leiðtogarnir yrðu drepnir gæti enn róttækari stjórn tekið við.

Ísraelsk leyniþjónusta telur stjórnvöld í Íran veikluð en þó enn við völd.

Í frétt New York Times segir að sú trú að Ísrael og Bandaríkin gætu startað fjöldauppreisn hafi verið grundvallarmistök í undirbúningi stríðsins.

Netanyahu er sagður hafa orðið ósáttur eftir að loforð Mossad um uppreisn hafi ekki gengið eftir. Samkvæmt heimildum blaðsins sagði hann á öryggisfundi að Trump gæti stöðvað stríðið hvenær sem er ef aðgerðir Mossad skiluðu ekki árangri.

Margir háttsettir embættismenn í Bandaríkjunum og sérfræðingar innan ísraelsku herleyniþjónustunnar Aman höfðu dregið í efa þessar forsendur.

Bandarískir herforingjar sögðu Trump að ólíklegt væri að Íranar færu út á götur á meðan sprengjur féllu, og leyniþjónustumat benti til þess að líkur á fjöldauppreisn væru litlar.