Dauði Kurt Cobain skók aðdáendur og tónlistarheiminn allan, en áratugum síðar er andlátið aftur komið í sviðsljósið.

Söngvari Nirvana, Kurt Cobain, lést 5. apríl 1994, aðeins 27 ára að aldri, af skotsári frá haglabyssu á heimili sínu í Seattle.

Á þeim tíma úrskurðaði réttarmeinafræðingur King-sýslu að um sjálfsvíg væri að ræða, framið með Remington Model 11, 20 kalíbera haglabyssu en frá upphafi hafa samsæriskenningar verið um dauða grugg-rokkkonungsins.

Nú hefur óopinber hópur réttarmeinafræðinga úr einkageiranum tekið krufningarskýrslu Cobains og gögn af vettvangi til endurskoðunar. Til liðs við hópinn kom Brian Burnett, sérfræðingur sem áður hefur unnið að málum þar sem ofskömmtun fíkniefna tengdist síðar skotsárum.

Sjálfstæður rannsakandi, Michelle Wilkins, sem starfaði með hópnum, sagði í samtali við Daily Mail að eftir aðeins þriggja daga yfirferð gagna með „nýjum augum“ hefði Burnett komist að eftirfarandi niðurstöðu: „Þetta er morð. Við verðum að gera eitthvað í þessu.“

Hún sagði niðurstöðuna byggja á ítarlegri greiningu á krufningargögnum, sem sýndu merki sem væru ósamrýmanleg tafarlausum dauða af völdum skotsárs.

Í ritrýndri grein eru sett fram tíu atriði sem benda til þess að Cobain hafi mætt einum eða fleiri árásarmönnum, sem fyrst neyddu hann til þess að taka of stóran skammt af heróíni, til að gera hann óvígan, áður en einn þeirra skaut hann í höfuðið, lagði byssuna í fang hans og skildi eftir falsað sjálfsvígsbréf.

„Það eru hlutir í krufningunni sem láta mann staldra við og hugsa: bíddu, þessi einstaklingur dó ekki hratt af völdum skotsárs,“ sagði Wilkins og benti á líffæraskemmdir tengdar súrefnisskorti. „Drep í heila og lifur kemur fram við ofskömmtun. Það gerist ekki við dauða af völdum haglabyssu.“

Burnett hefur áratuga reynslu af greiningu vettvanga og túlkun flókinna sönnunargagna og hefur hlotið viðurkenningu á landsvísu fyrir störf sín í umdeildum málum, meðal annars dauða James Sabow, ofursta í bandaríska sjóhernum, og rannsókn á máli Billey Joe Johnson Jr., þar sem nákvæmar endurgerðir hans ögruðu opinberum niðurstöðum.

Standa við fyrri niðurstöðu

Talsmaður skrifstofu réttarlæknis hjá King County sagði við Daily Mail: „Skrifstofa réttarmeinafræðings King-sýslu starfaði með lögreglu, framkvæmdi fulla krufningu og fylgdi öllum verklagsreglum við að komast að þeirri niðurstöðu að dauðsfallið væri sjálfsvíg.“

„Skrifstofan er ávallt opin fyrir því að endurskoða niðurstöður ef ný gögn koma fram, en hingað til höfum við ekki séð neitt sem réttlætir enduropnun málsins eða breytingu á fyrri niðurstöðu.“

Talsmaður Seattle Police Department sagði að málið yrði ekki opnað á ný. „Rannsóknarlögreglumaður okkar komst að þeirri niðurstöðu að hann hafi svipt sig lífi, og það er enn afstaða deildarinnar,“ bætti hann við.

Daily Mail fór yfir krufningarskýrslu Cobains, þar sem lýst er að lík hans hafi fundist á gólfi gróðurhúss fyrir ofan bílskúr heimilisins.

„Skoðun á ýmsum pappírum í vinstri framvasa gallabuxna hans leiddi í ljós texta skrifaðan með svörtu bleki, þar sem stóð: ‘Remington 20 gauge 2-3/4 shells or shorter setup light shot 10888925’,“ segir í krufningarskýrslu dagsettri 20. júní 1994.

Wilkins sagði: „Mér sýnist þetta eins og einhver hafi sviðsett kvikmyndaatriði og viljað ganga úr skugga um að allir væru fullkomlega sannfærðir um að um sjálfsvíg væri að ræða.

Kvittunin fyrir byssunni er í vasanum hans. Kvittunin fyrir skotunum er í vasanum hans. Skotin eru raðað við fætur hans.“

Í nýju réttarmeinafræðiskýrslunni kemur einnig fram að ermar Cobains hafi verið brettar upp og að heróínsett hafi fundist nokkrum metrum frá líkinu, með nálum með lokum, bómullarpúðum og stykkjum af svörtu heróíni af svipaðri stærð.

„Okkur er ætlað að trúa því að hann hafi sett lok á nálarnar og raðað öllu snyrtilega eftir að hafa sprautað sig þrisvar sinnum, því það sé eitthvað sem fólk geri á meðan það er að deyja,“ sagði Wilkins. „Sjálfsvíg eru yfirleitt ringulreið, en þetta var óvenju hreinn vettvangur.“

Lögregla sagði að Cobain hefði sprautað sig með tíföldum skammti miðað við það sem jafnvel langt leiddur heróínneytandi myndi nota.

Krufning sýndi vökva í lungum, blæðingar í augum og skemmdir á heila og lifur. Samkvæmt skýrslunni eru slík einkenni óvenjuleg við skjótan dauða af skotsári, en algeng við dauðsföll af völdum heróín-ofskömmtunar, sem veldur hægari öndun og minnkuðu blóðflæði.

Blæðingar í augum og líffæraskemmdir bentu til þess að líkami hans hefði orðið fyrir súrefnisskorti, sem líklega stafaði ekki einvörðungu af skotsárinu.

Í flestum dauðsföllum af völdum skotsárs í höfuð sogast blóð inn í loftvegi, en þess var ekki getið í krufningu Cobains.

Þótt heilaskaði geti stundum stöðvað öndun gerist það yfirleitt fljótlega eftir áverkann, og við svo alvarlegan skaða hefði mátt búast við einhverju blóði í loftvegum. Krufningin benti til þess að heilastofninn, sem stýrir öndun, hafi líklega ekki skemmst, og staða handleggja hans samræmdist ekki þeirri stífleikastöðu sem oft sést við skaða á heilastofni.

Greinin fór í gegnum ritrýni hjá International Journal of Forensic Science áður en hún var samþykkt til birtingar.

Wilkins hélt því fram að Cobain hafi mögulega verið líkamlega óvígur áður en skotið var hleypt af.

„Hann er að deyja úr ofskömmtun, getur varla andað og blóðið flæðir lítið,“ sagði hún. „Það þýðir að heilinn og lifrin fá ekki súrefni, þau svelta og deyja.“

Hún bætti við að stærð og virkni byssunnar gerði það ólíklegt að meðvitundarlaus Cobain hefði getað handleikið hana.

„Ef þú horfir á vettvangsmyndirnar sérðu hversu stór byssan er,“ sagði hún. „Ímyndaðu þér að hann sé í dái, að deyja, og þurfi jafnframt að halda henni á ákveðinn hátt… hún vegur um þrjú kíló.“

Staða handa Cobains og skortur á blóðslettu vöktu einnig spurningar. Vinstri hönd hans var þétt um hlaup byssunnar, en skothylkið fannst ofan á hrúgu af fötum hinum megin við þá átt sem búast mætti við að það hefði kastast.

„Hann er að deyja úr ofskömmtun, í dái, og á samt að hafa haldið byssunni upp til að ná gikknum og koma henni í munninn. Þetta er galið,“ sagði Wilkins.

Hópurinn endurgerði vopnið og komst að því að „ef höndin er á fremra hlaupinu, þar sem hönd Kurts var sögð vera samkvæmt skýrslu lögreglunnar í Seattle, þá myndi byssan alls ekki kasta út skothylki,“ sagði Wilkins. „Þannig að ekki aðeins er hylkið þar sem það ætti ekki að vera – það ætti í raun ekki að vera neitt hylki.“

Hún benti einnig á að vinstri hönd Cobains væri óvenju hrein. „Ef þú skoðar myndir af sjálfsvígum með haglabyssu eru þær grimmilegar. Það er enginn heimur þar sem sú hönd væri ekki alblóðug… höndin hans er ótrúlega hrein.“

Samkvæmt skýrslunni skýrir morðtilgátan að vinstri hönd Cobains hafi verið sett á vopnið eftir dauðann, sem gæti útskýrt fingrafarslíkt merki sem sást á hendinni.

Í réttarmeinafræði geta slík merki hjálpað til við að endurgera atburðarás með því að sýna hvað einstaklingur snerti eða hvernig efni fluttist.

Wilkins vísaði einnig til blóðmynstra sem benti til þess að líkið hefði verið hreyft.

„Það er líka blóð neðst á bolnum hans,“ sagði hún. „Eina leiðin til að blóðið komist þar er ef Kurt var lyft og höfuðið vísaði niður.

Það er ekkert blóð á hendinni. Það er ekkert blóð annars staðar á bolnum, en stór blóðblettur neðst.“

Hið meinta sjálfsvígsbréf var einnig skoðað nánar. „Efri hluti bréfsins er skrifaður af Kurt,“ sagði Wilkins. „Það er ekkert þar um sjálfsvíg. Þetta er í raun bara hann að tala um að hætta í hljómsveitinni.“

Hún bætti við: „Síðan eru fjórar línur neðst. Ef þú skoðar bréfið sérðu að þessar síðustu fjórar línur eru skrifaðar á annan hátt… textinn er aðeins öðruvísi, stærri og virðist meira krotaður.“

Wilkins lagði áherslu á að hópurinn væri ekki að krefjast þess að einhver verði handtekinn, heldur gagnsæis og endurskoðunar gagna.

„Við vorum ekki að segja: handtakið fólk á morgun,“ sagði hún. „Við vorum að segja: þið hafið þessi auka gögn sem við höfum ekki.“

Hún nefndi einnig að hún hefði rætt við fjölskyldur fólks sem svipti sig lífi í kjölfar dauða Cobains.

„Árið 2022 svipti ungur einstaklingur sig lífi vegna þess að hann trúði því að Cobain hefði gert það. Eftirhermusjálfsvíg hafa aldrei hætt.“

Beiðnum um enduropnun málsins hefur verið hafnað

„Þeir svöruðu báðir einfaldlega: ‘Nei’,“ sagði Wilkins. „Eins og þeir ætli ekki einu sinni að skoða gögnin okkar.“

Markmið hennar er þó einfalt: „Ef við höfum rangt fyrir okkur, sanni það bara. Það er allt sem við biðjum um.“