Kæra borgarstýra

Ég vil þakka þér, Heiða Björg Hilmisdóttir, fyrir þau tæpu tvö ár sem þú hefur setið í stóli borgarstjóra Reykjavíkur. Það er ekki sjálfgefið að taka við borg sem er í stöðugri hreyfingu, borg sem krefst jafnt hlýju og hörku, jafnt skýrleika og sveigjanleika. Þú tókst við þessu hlutverki af einlægni, yfirvegun og þeirri mannúð sem er sjaldgæf í opinberu lífi.

Reykjavík er ekki bara höfuðborg. Hún er hjartsláttur þjóðarinnar. Hún er móða yfir Tjörninni á morgnana, hún er hlátur barna í hverfunum, hún er sköpunarkraftur sem kraumar í kjöllurum, stúdíóum og hugum fólks. Og á þessum tíma sem þú hefur leitt borgina hefur þú haldið áfram að rækta þessa lífveru með þeirri trú að borg sé fyrst og fremst fólk.

Ég vil sérstaklega þakka þér fyrir að hlusta á okkur sem stóðum án heimilis þegar við kölluðum eftir hjálp. Það er ekki sjálfgefið að fólk í okkar stöðu sé séð, hvað þá heyrt. Oft höfum við upplifað að raddir okkar fari í gegnum kerfið eins og vindur um tómt hús — enginn svarar, enginn sér, enginn tekur ábyrgð. En þegar við leituðum til þín fannst okkur í fyrsta sinn í langan tíma að einhver í valdastöðu stoppaði, horfði í augun á okkur og sagði: „Ég heyri ykkur.“

Og ég gleymi aldrei deginum þegar þú komst til okkar á kaffistofu Samhjálpar. Ekki í snatri, ekki með fylgdarsveit, heldur sem manneskja sem vildi hlusta. Þú settist niður með okkur og gafst okkur heilan klukkutíma af þínum tíma. Það er meira en flestir gera. En það sem skipti mestu máli var ekki tíminn sjálfur, heldur nærveran. Þú hlustaðir ekki bara með eyrunum — þú hlustaðir með hjartanu. Þú spurðir, þú hlustaðir, þú sýndir að þú vildir skilja.

Fyrir okkur sem höfum oft upplifað að við séum ósýnileg, var þetta augnablik sem minnti á að virðing er ekki forréttindi heldur mannréttindi. Og þú sýndir okkur virðingu.

Ég vil líka þakka þér fyrir það sem hefur gerst á þessum tæpu tveimur árum: að heimilisleysi í Reykjavík hefur dregist saman á þann hátt að margir okkar hafa loksins fengið það sem við þráðum mest — heimili, rými, ró. Það er ekki bara tölfræði. Það er líf fólks. Það er nýtt upphaf. Það er von.

Það er sérstök tilfinning að heyra talað um að jafnvel sé verið að íhuga að loka gistiskýlunum vegna þess að flestir eru nú þegar komnir með húsnæði. Fyrir okkur sem höfum lifað í óvissu, svefnlausum nóttum og stöðugum flutningum milli úrræða, er þetta eins og að sjá ljós sem maður hafði hætt að trúa á.

Og ég verð að segja eitt sem situr í mér. Mér þykir leitt að sjá hvernig þú virtist stundum verða að fórnarlambi pólitísks leiks sem ég skil ekki og mun líklega aldrei skilja. Í mínum augum var það eins og þú hefðir verið lögð á altari framtíðarvæntinga annarra. Það var eins og sumir vildu líta betur út, jafnvel þótt það þýddi að þú yrðir látin bera byrði sem þú áttir ekki skilið.

Ég segi þetta ekki til að ráðast á neinn — heldur vegna þess að ég vil að þú vitir að við sem upplifðum þína nærveru, þína hlustun og þína mannúð, við sáum hvað þú gerðir. Við sáum að þú mættir. Við sáum að þú hlustaðir. Við sáum að þú lagðir þig fram þegar aðrir vildu ekki snerta málið.

Og til ykkar sem unnuð að áramótaskaupinu:  

Konan sem þið gerðuð grín að er sú sama og kom til okkar á kaffistofu Samhjálpar, settist niður með okkur og hlustaði af einlægni. Hún er sú sem hjálpaði þeim sem minnst mega sín. Hún er sú sem sýndi okkur virðingu þegar við höfðum lítið annað en vonina eftir.

Það er auðvelt að gera grín að valdhöfum úr fjarlægð.  

Það er miklu erfiðara að mæta fólki í raunveruleikanum — og það gerðir þú, Heiða Björg.

---

Lokaorð

Kæra Heiða Björg — ég vil þakka þér af öllu hjarta fyrir að hafa verið borgarstjóri sem hlustaði. Borgarstjóri sem mætti. Borgarstjóri sem sá fólk, ekki tölur. Borgarstjóri sem lagði sig fram þegar það skipti mestu máli.

Þú skilur eftir þig spor sem ekki verða þurrkuð út.  

Spor í lífi fólks sem átti lítið, en fékk að finna að það skipti máli.

Fyrir það er ég þakklátur.  

Og fyrir það mun ég alltaf bera virðingu fyrir þér.