Á aðeins nokkrum vikum hefur stríðið í Miðausturlöndum öðlast gríðarlega þýðingu fyrir leiðtoga Rússlands.. Lokun Hormuz-sundsins, þar sem um 27 prósent af allri sjófluttri olíu og olíuvörum heims fara um, hefur valdið mikilli hækkun á hrávöruverði, sem gæti hjálpað Rússlandi að halda hallarekstri ríkissjóðs innan markmiða, samkvæmt rússneska útlagamiðlinum Meduza.

Halli fór úr böndunum

Í byrjun árs 2026 var staða rússneska ríkissjóðsins hins vegar slæm. Á fyrstu tveimur mánuðum ársins nam hallinn 3,45 billjónum rúbla (um 42 milljörðum dala), sem var nærri ársmarkmiðinu í heild.

Tekjur af olíu og gasi höfðu þá hrunið um rúm 47 prósent miðað við árið áður, á sama tíma og útgjöld jukust. Til að brúa bilið þurfti ríkið að taka lán og ganga á varasjóði sína, sem hafa þegar minnkað verulega frá því stríðið í Úkraínu hófst.

Stríðið ýtir undir olíuverð

Staðan breyttist þegar átök brutust út í Miðausturlöndum og flutningar um Hormuz-sund röskuðust. Olíuverð hækkaði hratt og fór Brent-olía yfir 100 dollara tunnan.

Rússland er í sérstöðu þar sem olíuútflutningur landsins fer ekki um þetta sund. Verð á rússneskri Urals-olíu hækkaði úr um 45 dollurum í febrúar í um 75 dollara í mars.

Sérfræðingar telja að hver 10 dollara hækkun á olíuverði skili ríkinu milljörðum í auknar tekjur. Ef stríðið dregst á langinn í nokkra mánuði í viðbót gæti Rússland vel náð fjárlagamarkmiðum sínum fyrir árið 2026. „Tekjutalan fyrir olíu og gas í upphaflegu fjárlögunum, 8,919 billjónir rúblna [108 milljarðar dala], virtist óraunhæf miðað við hátt áætlað olíuverð og veika rúblu. Nú virðist hún raunhæf, með aðeins litlum halla í mesta lagi,“ sagði leiðandi hagfræðingur hjá rússneskri hugveitu í samtali við Meduza.

Hagkerfið veikist samt

Þrátt fyrir auknar tekjur sýna ný gögn að rússneska hagkerfið er að hægja á sér. Framleiðsla í borgaralegum greinum dregst saman og nýjasta fyrirtækjakönnun Seðlabankans sýndi verulega versnun í mars: Samsettur vísir um viðskiptaumhverfi varð neikvæður (-0,1) í fyrsta sinn síðan í október 2022. Því lægri sem vísitalan er, því verra meta fyrirtæki aðstæður fyrir framleiðslu og eftirspurn. Til samanburðar stóð vísitalan í 10,5 þegar ofhitnun í hagkerfinu náði hámarki í maí 2024.

Seðlabankinn hefur lækkað stýrivexti lítillega, en þeir eru enn háir, um 15 prósent, sem gerir lánsfé dýrt. Verðbólga er einnig viðvarandi vandamál.

Niðurskurður framundan

Að sögn Reuters hefur rússneska fjármálaráðuneytið beðið ríkisstofnanir að finna 10 prósent af „óvörðum“ útgjöldum til hugsanlegs niðurskurðar. „Ráðuneytið lofaði að skera niður allt nema hernaðarútgjöld og helstu félagslegu skuldbindingar. Einnig ætti að bæta skuldaþjónustu við þann varða lista,“ sagði heimildarmaður hjá rússneskri hugveitu í samtali við Meduza.

Djúpstæð vandamál óleyst

Sérfræðingar vara þó við að jafnvel þó olíuverð haldist hátt leysi það ekki undirliggjandi vandamál hagkerfisins. Þar á meðal eru skortur á vinnuafli, auknar skuldir fyrirtækja, halli á svæðisbundnum fjárlögum og aukið efnahagslegt ósjálfstæði gagnvart Kína.

Einnig er bent á að lífeyriskerfið sé undir þrýstingi, þar sem hlutfall lífeyris miðað við laun hefur lækkað verulega á undanförnum árum. Það gæti leitt til þess að stjórnvöld þurfi að hækka eftirlaunaaldur á ný.

Þrátt fyrir tímabundinn ávinning af hækkandi olíuverði bendir því flest til þess að efnahagslegar áskoranir Rússlands séu langt frá því að vera leystar.