Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra kynnti ríkisstjórninni í morgun grunn að nýrri varnarstefnu, sem er í samræmi við stjórnarsáttmála Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins.

Meðal aðgerða sem ráðist verður í er að „ómannaður eftirlitskafbátur [verði] tekinn í notkun í samvinnu við Landhelgisgæsluna til að efla eftirlit með sæstrengjum og höfnum“.

Þá verður „eftirlit með netárásum sömuleiðis eflt, örugg fjarskipti bætt og ráðist í kaup á búnaði til að nema og stöðva ólöglega dróna,“ samkvæmt tilkynningu frá ráðuneytinu.

Þrátt fyrir að Donald Trump Bandaríkjaforseti hafi ítrekað boðað yfirtöku á Grænlandi og innlimun í Bandaríkin, er varnarsamningur Íslands við Bandaríkin grunnur að nýrri stefnu sem Þorgerður Katrín boðar í varnarmálum, eins og segir í tilkynningunni. „Byggt verður á stefnum og skuldbindingum sem Ísland hefur tekist á hendur og átt þátt í að þróa, m.a. innan Atlantshafsbandalagsins og á grundvelli varnarsamningsins við Bandaríkin og svæðisbundins varnarsamstarfs.“

Aðrar fyrirsjáanlegar breytingar á varnarstefnunni eru stjórnsýslulegar. Þær fela í sér uppsetningu á samþættingarmiðstöð öryggis- og varnarmála á varnarmálaskrifstofu utanríkisráðuneytisins í samvinnu við ríkislögreglustjóra, Landhelgisgæsluna og CERT-IS. Aðgerðir verða innan núverandi fjárheimilda. Utanríkisráðuneytið heldur utan um vinnuna í samstarfi við dómsmálaráðuneytið og önnur ráðuneyti og stofnanir.

Að auki verður settur verður á fót samráðshópur þingmanna allra flokka. Í tilkynningu ráðuneytisins er haft eftir Þorgerði Katrínu að stefnumótun hafi verið flýtt vegna aðstæðna.

„Þörfin á styrkingu í öryggis- og varnarmálum er knýjandi og því hef ég flýtt þessari stefnumótun, sem unnin verður í samstarfi við alla flokka á Alþingi,“ segir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra. „Við þurfum að sjá til þess að hér sé til staðar nauðsynleg þekking, geta og innviðir til að tryggja öryggi Íslands í samstarfi við bandalagsríki okkar. Í dag erum við ekki aðeins að ýta úr vör stefnumótun heldur einnig aðgerðum.“

Stefnt er að því að leggja fram drög að stefnu fyrir lok vorþings.

Sem fyrr segir virðist breytt varnarstefna ekki fela í sér endurskoðun á varnarsamningi við Bandaríkin, sem hafa lýst því yfir að Grænland verði hluti af Bandaríkjunum og haldið opinni beitingu hervalds til að taka það yfir.

Þetta er ekki í fyrsta skipti sem rætt er um að Íslendingar afli sér kafbáts. Árið 1958 lagði þingmaður Sjálfstæðisflokksins, Pétur Ottesen, fram þingsályktunartillögu um að Landhelgisgæslan kynnti sér fýsileika þess að halda úti kafbát við Íslandsstrendur, en það var ekki síst til að verja fiskinn fyrir ágangi erlendra aðila.