Fötluðu fólki sýndur fingurinn – enn og aftur

Heit umfræða hefur skap­ast á sam­fé­lags­miðlum und­an­farna daga í kjöl­far frétta­flutn­ings af mál­efnum fatl­aðs fólks í borg­inni. Fjöl­miðlar voru þannig ekki fyrr búnir að greina frá gagn­rýni Öryrkja­banda­lag Íslands á drög að nýjum reglum Reykja­vík­ur­borgar um félags­legt hús­næði, sem for­maður banda­lags­ins vill meina að setji svo þröng skil­yrði að fólk sem fær ein­göngu örorku­bætur hafi ekki mögu­leika á að upp­fylla þau, þegar fréttir bár­ust af því að ein­stak­lingi hefði vegna mis­skiln­ings starfs­manna á vel­ferð­ar­sviði Reykja­vík­ur­borgar verið synjað um not­enda­stýrða per­sónu­lega aðstoð.

Málin tvö hafa, eins og segir, vakið hörð við­brögð og svör borg­ar­yf­ir­valda, gert lítið til að lægja öld­urnar. Enda auð­vitað ekki boð­legt að synja fólki fyrst um not­enda­stýrða per­sónu­lega aðstoð með þeim rökum að reglu­gerð félags- og jafn­rétt­is­mála­ráð­herra um málið liggi ekki fyrir, þegar reglu­gerðin var sam­þykkt fyrir ára­mót og þurfa síðan að við­ur­kenna að alvöru­á­stæðan fyrir því að ekki sé hægt að veita þessa aðstoð sé sú að reglur borg­ar­innar séu ekki enn til­búnar. Hvað þá að svara fyrr­nefndri gagn­rýni Öryrkja­banda­lag­ins á drög að reglum um félags­legt hús­næði á þann veg að að tekju­við­mið muni að öllum lík­indum hækka. Það sé bara ekki búið að ákveða hvað það verði.

Gremjuna í garð borg­ar­yf­ir­valda má þó líka rekja til þess að það er ekk­ert nýnæmi að mál af þessu tagi komi upp á yfir­borðið í Reykja­vík. Langt í frá. Í gegnum tíð­ina hafa Öryrkja­banda­lagið og Sjálfs­björg lands­sam­band hreyfi­haml­aðra oft þurft að hafa afskipti af málum þar sem álitið er að borgin, eða þjón­usta henni tengdri, upp­fylli ekki skyldur sínar gagn­vart fötl­uðu fólki. Þannig skarst Sjálfs­björg í leik­inn vegna síend­ur­tek­inna kvart­ana frá not­endum ferða­þjón­ustu fatl­aðra um árið, ýmist af því bílar á vegum hennar mættu illa, skil­uðu ein­stak­lingum með þroska­hömlun á ranga staði eða bíl­stjórar gleymdu fólki jafn­vel í bílum ferða­þjón­ust­unnar klukku­tímum saman, svo dæmi séu tekin. Í skýrslu um málið var það nið­ur­staðan að Reykja­vík­ur­borg hefði brugð­ist eft­ir­lits­skyldu sinni.

Mann­rétt­indi eru ein­fald­lega rétt­indi sem fatlað fólk hefur þurft að berj­ast fyrir allt sitt líf. Þegar þessi rétt­indi eru hvað eftir annað virt að vettugi, þegar hvað eftir annað er traðkað á þeim með þeim afleið­ingum að fólk upp­lifir sig minna virði en aðra, ann­ars flokks þjóð­fé­lags­þegna, er þá skrítið að gremjan stig­magn­ist og fólk fari á ein­hverjum tíma­punkti að missa þol­in­mæð­ina?

Þau svör sem borgin hefur gefið til að bregð­ast við ofan­greindri gagn­rýni og sú fram­koma sem fötl­uðu fólki hefur verið sýnd er ein­fald­lega ekki ásætt­an­leg. Fatlað fólk á rétt á því að búa við mann­sæm­andi aðstæður. Rétt á aðstoð. Rétt á sömu lífs­gæðum og aðrir. Og ef hægt á að vera að taka mark á yfir­lýs­ingum meiri­hluta­flokk­anna í borg­ar­stjórn um hversu mik­ils þeir meti mann­gildi og jöfnuð þurfa þeir að fara að sjá til þess að svo sé – og hætta að gefa fötl­uðu fólki fing­ur­inn. Flestir eru nefni­lega fyrir lif­andis löngu orðnir þreyttir á inn­an­tómu orða­gjálfri sem engar efndir fylgja.