Á að seinka klukkunni eða ekki?

Starfs­hópur skip­aður af Svandís Svavars­dótt­ir heil­brigð­is­ráð­herra skil­aði í jan­úar 2018 grein­ar­gerð um ávinn­ing fyrir lýð­heilsu og vellíðan lands­manna af því að leið­rétta klukk­una til sam­ræmis við gang sólar.

For­sæt­is­ráð­herra ákvað í jan­úar 2019 að setja málið í opið sam­ráð í sam­ráðs­gátt stjórn­valda. Í grein­ar­gerð­inni voru settir fram eft­ir­far­andi þrír val­kostir og var almenn­ingi boðið að leggja fram sín sjón­ar­mið í sam­ráðs­gátt stjórn­valda:

A.  Klukkan áfram óbreytt en fólk hvatt með fræðslu til að fara fyrr að sofa.
B.   Klukk­unni seinkað um 1 klst.
C.   Klukkan áfram óbreytt en skólar og jafn­vel fyr­ir­tæki og stofn­anir hefji starf­semi seinna á morgn­ana.

Þátttaka í sam­ráð­inu var miklu meiri en áður hefur þekkst. Alls bár­ust tæp­lega 1600 ábend­ingar er fram kemur á vef Stjórn­ar­ráðs Íslands. 

Helstu rök sem umsagn­ar­að­ilar settu fram fyrir seinkun klukk­unnar eru að stað­ar­tími eigi að vera í takt við lík­ams­klukku og að mik­il­vægt sé að fjölga birtu­stundum.

Helstu rök á móti seinkun klukku eru m.a. að birtu­stundum á bil­inu 07:00 til 23:00 fækki um 13% yfir árið. Breyting muni leiða til skerð­ingar dags­birtu í lok dags sem m.a. felur í sér aukna slysa­hættu og minni úti­veru og þar af leið­andi minni íþrótta­iðkun utandyra.

Stofnanir, fyrirtæki og félagasamtök sendu inn ábendngu

Fimm félaga­sam­tök skil­uðu inn ábend­ingum, þ.e. Flug­mála­fé­lag Íslands, Golf­sam­band
Íslands, Hið íslenska svefn­rann­sókna­fé­lag, Samtök Atvinnu­lífs­ins og
Við­skipta­ráð saman, og SÍBS.

Tvö fyr­ir­tæki sendu inn ábend­ingar, Icelandair Group hf. og Berunes far­fugla­heim­ili ehf. Tvær stofn­anir, umboðs­maður barna og Veð­ur­stofan sendu inn ábend­ingar.

Golf­sam­bandið, Flug­mála­fé­lagið, Samtök atvinnu­lífs­ins, Icelandair og Veð­ur­stofan vilja
val­kost A – óbreytta stöðu en Berunes, SÍBS, og Svefn­rann­sókna­fé­lagið vilja val­kost B –
seinka klukk­unni. Umboðs­maður barna tekur ekki afstöðu til val­kost­anna.

Svefnrannsóknarfélagið styður seinkun klukkunnar

Hið íslenska svefn­rann­sókn­ar­fé­lag styður seinkun klukk­unnar og bendir á að „aðgerð sé ein­föld og vís­indin styðji að þessi breyt­ing geti haft veru­legan lýð­heilsu­legan ávinn­ing.“

Icelandair Group hf. telur að verði klukk­unni breytt muni slíkt valda mik­illi röskun á rekstri
Icelandair og miklum kostn­að­ar­auka. „Verði klukk­unni breytt eins og hug­myndir eru uppi um mun slíkt valda mik­illi röskun á rekstri Icelandair,“ segir m.a. í ábend­ing­unni.

For­sæt­is­ráðu­neytið mun vinna áfram með nið­ur­stöður sam­ráðs­ins en gert er ráð fyrir að nið­ur­staða fáist í kringum vor­jafn­dægur 2020.