Bankahöllin sem eigandinn vill ekki en er samt að rísa

Þann 10. maí 2017 fóru for­maður og vara­for­maður banka­ráðs Lands­bank­ans, Helga Björk Eiríks­dóttir og Magnús Pét­urs­son, á fund Bene­dikts Jóhann­es­sonar, þáver­andi fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra. Til­gangur fund­ar­ins var að kynna fyrir honum ákvörðun um að ráð­ast í bygg­ingu nýrra 16.500 fer­metra höf­uð­stöðva bank­ans við Aust­ur­höfn í Reykja­vík, á einni af dýr­ustu lóðum lands­ins. Ráð­herr­ann hlust­aði á kynn­ingu þeirra og gerði svo fund­ar­mönnum grein fyrir því að hann kæmi ekki að rekstr­ar­legum ákvörð­unum. Það væri því banka­ráðs­ins að ákveða hvort að ráð­ist yrði í fram­kvæmd­ina eða ekki.

Þannig var ákveðið að setja upp skipu­lagið á eign­ar­haldi rík­is­ins á bönkum eftir hrunið. Til­gang­ur­inn var að tryggja að stjórn­mála­menn væru ekki að skipta sér með beinum hætti að rekstri bank­anna og athöfnum, meðal ann­ars til að auka traust á fyr­ir­komu­lag­inu. Sú veg­ferð hefur ekki skilað meiru en svo að enn van­treysta fjórir af hverjum fimm lands­mönnum banka­kerf­inu.

Fyrir vikið er upp­setn­ingin þannig að fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið heldur á eign­ar­hlutum skatt­greið­enda í Lands­banka og Íslands­banka en felur Banka­sýslu rík­is­ins að fara með þá.

Í svari við fyr­ir­spurn Kjarnans til for­stjóra Banka­sýslu rík­is­ins um hvort stofn­unin hafi haft ein­hverja aðkomu að þeirri ákvörðun að reisa nýju höf­uð­stöðv­arnar var svar for­stjór­ans, Jóns Gunnars Jóns­sonar, ein­falt: „nei“.

Það hefur ekki þótt til­efni til að bera bygg­ingu höf­uð­stöðva undir hlut­hafa­fund, þar sem eini alvöru hlut­haf­inn, íslenska ríkið, gæti sagt sína skoðun á áformunum.

Ákvörð­unin um að ráð­ast í fram­kvæmd­irnar, sem áætlað er að kosti um níu millj­arða króna, var því tekin án aðkomu ráðu­neyt­is­ins sem heldur á hluta­bréfum íslenska rík­is­ins í bank­anum og stofn­un­ar­innar sem fer með þann eign­ar­hlut. Hún var tekin af banka­ráði á fundi sem hald­inn var 16. maí 2017. Lands­bank­inn, sem er í 98,2 pró­sent eign skatt­greið­enda, vill ekki upp­lýsa um hvernig atkvæði féllu hjá sjö manna banka­ráð­inu þegar kosið var um bygg­ing­una.

Því liggur fyrir að sjö manna banka­ráð, sem situr í umboði banka­sýslu rík­is­ins, stofn­unar sem heyrir undir fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið, tók eitt ákvörðun um bygg­ingu „Kletts­ins“ sem nú rís við hlið Hörpu.

Ítarlega er fjallað um málið í nýj­ustu útgáfu Mannlífs og á vef Kjarnans.