Gró Einarsdóttir, doktor í félagssálfræði, talar um „rúsínuplokk“ í vinnubrögðum samráðsgáttar sem komst að þeirri niðurstöðu að jöfn skipting fæðingarorlofs milli foreldra með heimild um að framselja einn mánuð sín á milli væri besti kosturinn.
Fæðingarorlofsfrumvarpið var sent í samráðsgátt í september og fékk nefndin sendar tæplega 250 umsagnir um frumvarpið sem miðuðu langflestar að skiptingu orlofsins. Þar hafi 85% umsagnaraðila kallað eftir auknum sveigjanleika á skiptingu orlofsins.
Þrátt fyrir það komst nefndin að þeirri niðurstöðu, með hjálp sérfræðinga, að orlofið yrði sex mánuðir á hvort foreldri. Sérfræðingarnir töluðu flestir fyrir jafnri skiptingu þar sem jafnrétti og réttur barns til samvista við báða foreldra vóg þyngst. Jöfn skipting dragi úr launamun kynjanna og samræmir fjölskyldu- og atvinnulíf betur.
„Þetta getur varla talist til marks um gagnsæja stjórnsýslu, þar sem ekki kemur fram hverjir sérfræðingarnir eru, né hvert þeirra sérsvið er,“ skrifar Gró. Hún telur enn fremur ómögulegt að leggja sjálfstætt mat á hvort nefndin hafi tekið tillit til helstu rannsókna sem koma málinu við.
Staðfestingarskekkja þegar fleiri ólíkar rannsóknir eru ekki teknar til skoðunar
Gró telur fyrirframgefnar skoðanir nefndarinnar hafa endurspeglast í vali á sérfræðingum sem komst að þessari niðurstöðu og vitnar í heimasíðuna betra fæðingarorlof þar sem „rannsóknum sem styðja við jafna skiptingu hefur verið vandlega safnað á einn stað en litið er fram hjá öllum rannsóknum sem hafa aðra sögu að segja,“ skrifar hún. Eins segir hún lítinn sveigjanleika skapa hættu á að sum börn fá styttra orlof en önnur börn.
Lengra orlof verndandi þáttur fyrir heilsu kvenna
Gró fjallar um rannsóknir sem staðfesta mikilvægi lengingar á fæðingarorlofinu. Hún fjallar um brjóstagjöf og tilmæli frá landlæknisembættinu um að barn skuli alfarið vera á brjósti í 6 mánuði. Þessi tilmæli geti hindrað konur til að fylgja þessum ráðleggingum, sérstaklega er talað um konur í veikri félagslegri stöðu. Þá vitnar hún í rannsóknir sem segja lengra orlof fyrir móðurina vera verndandi þáttur fyrir heilsufar þeirra, þá sérstaklega andlega heilsu þeirra en 17% heilbrigðra mæðra upplifa fæðingarþunglyndi.
Núverandi frumvarpi fylgja kostir og gallar
Gró telur afar áríðandi að þegar sérfræðiálit er notað sem afsökun fyrir því að hlusta ekki á yfirgnæfandi meirihluta umsagna, eins og gert var í þessu tilfelli, „þá sé tryggt að vel hafi verið staðið að verki við að safna inn heildstæðu undirlagi af stöðu rannsókna. Ég tel, í fullu samræmi við álit Landlæknisembættisins, að það hafi ekki verið gert,“ skrifar hún.
Pólitík ræður för
Hún segir niðurstöðu nefndarinnar snúast um pólitík og segir hún það ekki léttvægt að nefndin líta fram hjá 85% umsagna.
Hún telur 4-4-4 skiptinguna vera réttlátasta þar sem hún taki mið af álagi, þörfum og jafnrétti. Þá bendir hún á skýra afstöðu gegn skiptingunni hjá almenningi eigi að hvetja stjórnmálamenn til að komast að því hvaða skipting það er sem nýtur stuðnings meirihluta landsmanna.
Athugasemdir