Stórhættulegt ástand: „Um fertugt gæti maður jafnvel verið kominn með krabbamein“

Reyk­laust Ísland 2000 nefnd­ist sam­starfs­hópur sem komið var á fót árið 1985 að frum­kvœði Krabba­meins­fé­lags­ins. Í honum voru full­trúar fjöl­margra félaga­sam­taka sem sam­ein­uð­ust um að ná því marki að Ísland yrði orðið reyk­laust árið 2000.

Hið háleita mark­mið tókst ekki en það er alltaf gott að dreyma stórt.

Margir sem lifðu á níunda ára­tugnum munu sjálf­sagt eftir aug­lýs­ingu sem ekki er hægt að segja að hafi elst vel. Í aug­lýs­ing­unni má sjá feg­urða­drottn­ing­arnar Sif og Hófí ganga um götur Reykja­víkur í faðm­lögum og bjóða öllum sem þær sjá að ganga í Reyklausa liðið með þeim. Umferða­lög­reglan, ung­lingar og verka­menn svo ein­hverjir séu nefndir veifa glað­lega og ganga til liðs við þær í hopp­andi gleði og skoppa með þeim um borg­ina. Lag sem gæti vart verið meira „’80“ spil­ast undir en rán­dýr text­inn rammar svo inn fal­leg skila­boðin.

„Af stað, fylgdu mér
áður en að sígar­ettan gengur frá þér
segðu stopp, dreptu í
settu rett­una í ævi­langt frí

gakktu í Reyklausa liðið
það er lið í lagi
gakktu í Reyklausa liðið
það er lið í lagi
gakktu í Reyklausa liðið
það er lið í lagi
í lagi!“

Í Æskunni var fjallað um þetta átak en þær stöllur, Sif og Hófí skrif­uðu bréf til les­enda blaðs­ins.

„Hæ, krakkar!

Við megum til með að skrifa ykkur nokkrar línur. Okkur þykir leitt til Þesss að vita að sumir ung­lingar skuli vera að byrja að reykja enn þann dag í dag þó að allir ættu að geta séð að sígar­ettur eru „tóm tjara“, sam­safn af skað­legum efnum sem fara inn í lík­amann og skemma hann, fing­urnir gulna, húðin eld­ist og hrukk­ast fljótar og um fer­tugt gæti maður jafn­vel verið kom­inn með krabba­mein eða kransæða­stíflu af reyk­ing­unum.“

Því næst velta þær fyrir sér hvers vegna krakkar vilji taka áhætt­una á að velja og hafna þegar kemur að reyk­ingum.

„En hvers vegna þá að reykja? Sumum finnst það kannski töff,
aðrir reykja fyrst í stað bara í frí­mín­útum af því að vin­irnir gera það en einnig til að skera sig ekki úr hópnum. En vittu til, ef þú ein eða einn af þeim sem skera sig úr ein­hverjum hópnum með því að reykja ekki þá munu vin­irnir öfunda þig að ári liðnu þegar beir
ákveða að reyna að reyna að hætta en van­inn hefur gripið þá helj­ar­g­reipum. Þá ert það þú sem ert laus við reyk­ing­ar­fýl­una úr hári og fötum og allan sóða­skap­inn í kringum sígar­ett­urnar.“

Þær Sif og Hófí ráð­lögðu svo krökkum að kaupa ekki fyrsta pakk­ann því þau viti „sjálf að þá er hætt við að þið ljúkið úr honum fyrr en síðar.“ Þá eru þau sem eiga nú þegar pakka í vas­anum, ráð­lagt að henda honum og skreppa frekar í sund eða út á skokka. „Þegar þið komið aftur eruð þið búin að gleyma sígar­ett­unum.“

Ljóst er að á þessum árum hafi reyk­ingar grunn­skóla­barna verið tals­vert algeng­ari en þær eru í dag en hver veit nema að ástæðan fyrir batn­andi lýð­heilsu barna og ung­linga á Íslandi megi að ein­hverju leyti rekja til Reyklausa liðs­ins?