Kristinn bæjarstjóri segir styttuna skemmda: „Hugmyndafræði sem ríkti þá og ríkir enn í dag“

Krist­inn Jónas­son, bæj­ar­stjóri Snæ­fells­bæj­ar, furðar sig á máli brons­stytt­unnar Fyrsta móð­irin í Ameríku. Í sam­tali við Mbl.is greinir Kristinn frá því að hann hafi þurfti að skila inn gögnum fyr­ir hönd Guðríðar- og Langa­brekku­hóps­ins til sönn­un­ar á eign­ar­haldi á stytt­unni.

Styttan, sem er eftir Ásmund Sveins­son, var numin á brott af stöpli sínum á Laug­ar­brekku á Snæ­fells­nesi í apríl. Síðar kom í ljós að lista­kon­urnar Bryndís Björns­dóttir og Steinunn Gunn­laugs­dóttir hefðu tekið verkið ófrjálsri hendi og komið því fyrir inn í nýju verki, geim­flaug sem sett var upp fyrir framan Mars­hall­húsið á Granda og nefn­ist Far­ang­urs­heim­ild.

Kristinn kærði málið til lög­reglu sem fjar­lægði verkin tvö 22. apríl en enn hefur ekki tek­ist að aðskilja þau. Hann seg­ir málið vera óskilj­an­legt, enda hafi verk­inu verið stolið af lista­mönn­unum og sé skemmt: „Ef ég kæmi heim til þín, stæli bíln­um þínum og mál­aði á hann rós­ir og segði að þetta væri lista­verk, á ég þá bara að eiga bíl­inn?“

Í yfir­lýs­ingu Bryn­dísar Björns­dóttur og Stein­unnar Gunn­laugs­dóttur frá 27. apríl síð­ast­liðnum segj­ast þær ekki hafa játað þjófnað og skora á lög­regl­una að skila verk­inu Far­ang­urs­heim­ild aftur fyrir framan Mars­hall­húsið. Þær bera því fyrir sig að verk þeirra hafi verið ádeila á inn­byggðan ras­isma í verki Ásmundar.

„Verkið Fyrsta hvíta móð­irin í Ameríku kjarnar í okkar huga hug­mynda­fræði sem ríkti í íslensku sam­fé­lagi þegar styttan var gerð – og ríkir enn í dag. Sú hug­mynda­fræði heitir ras­ismi og á sér djúp­stæðar, menn­ing­ar­legar og kerf­is­lægar rætur. Þegar athöfn, orði eða verki er lýst sem rasísku er því ekki sjálf­krafa átt við að þar að baki búi með­vit­aður rasískur ásetn­ingur ein­stak­lings,“ segir í yfir­lýs­ingu þeirra.

Styttan Fyrsta hvíta móð­irin í Ameríku er af Guðríði Þor­bjarn­ar­dótt­ur sem var fædd á Laug­ar­brekku og um tíma talin vera víð­förlasta kona heims. Kristinn segir að verið sé að gera lítið úr þeirri vinnu sem Guðríðar-og Laug­ar­brekku­hóp­ur­inn hef­ur lagt í við að upp­hefja sögu Guðríðar sem og kvenna al­mennt.

„Það sem við vor­um að gera á þess­um tíma var að upp­hefja þessa sögu þess­ar­ar konu. Svo vor­um við að hugsa hvernig get­um við gert þetta. Þá datt okk­ur í hug að fá að nota stytt­una sem tákn­ræna mynd fyr­ir það sem við vor­um að gera, því það var búið að gera styttu um henn­ar sögu. Svo för­um við líka til páfans með stytt­una 2011 til að und­ir­strika henn­ar ferðir. Og alltaf erum við að ýta und­ir sögu kvenna,“ segir Kristinn í sam­tali við Mbl.is