Frá því að stríðið á Gaza hófst í október 2023 hafa tölur um dauðsföll verið mjög umdeildar. Það er erfitt að telja fjölda látinna í stríði sem enn stendur yfir, en sérfræðingar reyna samt að fylgjast með. Ný rannsókn bendir þó til þess að opinberar tölur séu of lágar.
Óvenjulegt er hversu nákvæmar daglegar tölur berast frá Gaza, slíkar tölur eru t.d. ekki gefnar út frá Úkraínu. En líkt og í fyrri átökum hafa yfirvöld á Gaza, sem eru undir stjórn Hamas, birt daglegar tölur yfir látna Palestínumenn. Samkvæmt The Economist er eðlilegt að efast um þessar tölur, þar sem Hamas hefur líklega hagsmuni af því að ýkja mannfall óbreyttra borgara. Þó hefur það oft sýnt sig í fyrri átökum að tölur frá Ísrael og Sameinuðu þjóðunum eftir átök hafa í meginatriðum samræmst tölum sem birtar voru af Hamas á meðan á þeim stóð.
Þetta stríð hefur hins vegar verið umfangsmeira og staðið lengur en öll fyrri átök. Margar þeirra stofnana sem venjulega halda utan um mannfall, t.d. sjúkrahús, hafa verið eyðilagðar.
Samkvæmt heilbrigðisráðuneytinu á Gaza höfðu 52.615 látist í stríðinu þann 5. maí. Líkt og áður eru tölurnar ekki sundurliðaðar eftir borgurum og Hamas-liðum. Ísraelskir embættismenn áætluðu í janúar að um 20.000 af þeim sem hefðu látið lífið væru vígamenn.
Heilbrigðisráðuneytið byggir tölur sínar á tveimur listum: annars vegar upplýsingum frá sjúkrahúsum og hins vegar netkönnun þar sem fólk hefur tilkynnt andlát, auk annarra gagna um fólk sem er talið látið en ekki enn auðkennt. Nýleg rannsókn sem birt var í læknatímaritinu The Lancet skoðaði þessar tvær skrár og bætti við þriðju: samantekt á andlátum sem skráð höfðu verið í minningarorðum á samfélagsmiðlum (aðeins dauðsföll af völdum áverka). Öll gögn innihéldu nafn og oft aldur og kyn, og í sumum tilvikum kennitölu. Óháðir rannsakendur hafa staðfest að fólk á listum heilbrigðisráðuneytisins sé nánast örugglega látið.
Í stað þess að styðjast við opinberu heildartöluna skoðuðu rannsakendur hversu mikil skörun væri á milli listanna þriggja fyrir tímabilið frá upphafi stríðsins til 30. júní 2024. Þeir notuðu þessa skörun til að áætla raunverulegan fjölda látinna og bera hann saman við opinberu tölurnar. Ef til dæmis allir 30 ára karlar á einum lista voru líka á hinum tveimur, þá voru líklega öll þau dauðsföll talin. Ef nöfnin voru mismunandi milli listanna var líklegt að þær væru mjög ófullkomnar.
Niðurstaða rannsóknarinnar var að raunverulegur fjöldi látinna gæti verið 46–107% hærri en opinber tala ráðuneytisins. Ef gert er ráð fyrir að þetta hlutfall hafi haldist óbreytt síðan í júní og það hafi ekki lækkað vegna betri upplýsingaflæðis í vopnahléi, þá gæti raunverulegur fjöldi látinna verið á bilinu 77.000 til 109.000 manns. Það samsvarar 4–5% af íbúum Gasa fyrir stríð.
Óvissan er þó mikil. Gögnin innihalda villur. Frá upphafi stríðsins hafa 3.952 manns verið teknir af listum ráðuneytisins eftir að hafa upphaflega verið skráðir látin. Ungir karlmenn, sem líklegir eru til að vera Hamas-liðar, kunna að vanta frekar á listana, ef hópurinn vill draga úr sýnileika eigin mannfalls. Þá hafa þúsundir látist vegna skorts á læknisaðstoð. Það gæti tekið langan tíma að fá heildarmynd af mannfalli í þessu stríði, jafnvel eftir að því lýkur. Og það gæti verið langt í það.
Athugasemdir