Nær helmingur Norðmanna vill ekki að Mette-Merit verði drottning

Um helm­ingur Norð­manna vill ekki að Mette-Marit verði næsta drottn­ing Noregs. Þetta kemur fram í nýrri könnun sem sagt var frá í miðl­inum VG í dag.

Könnunin var fram­kvæmd af InFact fyrir VG mánu­dag­inn 2. febr­úar, í kjöl­far helgar sem ein­kennd­ist af fréttum um sam­skipti krón­prinsessunnar við Jeffrey Epstein.

Krón­prinsessan nýtur mests stuðn­ings á Suður-Noregi, þar sem 42 pró­sent svar­enda segja „já“. Í Ósló telja hins vegar ein­ungis 21 pró­sent að krón­prinsessan eigi enn að verða drottn­ing.

Að öðru leyti eru svör fólks um fram­tíð krón­prinsessunnar sem drottn­ingar nokkuð sam­hljóða. Það er lít­ill mark­tækur munur, bæði land­fræði­lega, milli kynja og milli ald­urs­hópa, að sögn yfir­manns grein­ing­ar­deildar InFact, Vegard Jarness.

Jarness segir hið sama eiga við um aðrar spurn­ingar í könn­un­inni.

Þrjátíu og fimm pró­sent svar­enda telja að Krón­prinsessan eigi enn að verða drottn­ing, 44% segja nei og 22% segj­ast ekki vissir. Þá sögð­ust 1,5% svar­enda ekki hafa lesið frétt­irnar um náin tengsl Mette-Marit við Jeffrey Epstein og því geti þeir ekki svarað.

Minnkandi stuðningur við konungsveldið

„Norðmenn eru slá­andi líkir í afstöðu sinni til kon­ungs­hall­ar­innar,“ segir Jarness.

Svar­endur voru einnig spurðir hvort þeir telji að Noregur eigi áfram að vera kon­ungs­ríki eða hvort landið ætti að verða lýð­veldi.

Alls svör­uðu 1.030 manns þeirri spurn­ingu.

Af þeim sögð­ust 60,9 pró­sent telja að Noregur ætti að halda áfram að vera kon­ungs­ríki. Það er lækkun um 11,1 pró­sentu­stig frá fyrri könnun VG árið 2025.

Á sama tíma hefur hlut­fall þeirra sem telja að Noregur eigi að verða lýð­veldi hækkað úr 17 pró­sentum í könn­un­inni árið 2025 í 27,4 pró­sent í nýj­ustu könnun. Það sam­svarar breyt­ingu upp á 10,4 pró­sentu­stig.

„Þetta er langt umfram skekkju­mörk. Það er aug­ljóst að eitt­hvað hefur breyst í við­horfi fólks til kon­ungs­veld­is­ins. Stuðn­ing­ur­inn við kon­ungs­veldið hefur fallið veru­lega frá síð­ustu könnun,“ segir Jarness.

Yfir­maður grein­ing­ar­deild­ar­innar leggur áherslu á að hann sé ekki sér­fræð­ingur í mál­efnum kon­ungs­fjöl­skyld­unnar.

„En töl­urnar hér eru, töl­fræði­lega séð, dramat­ískar.“

Jarness bendir einnig á að svar­endur hafi verið spurðir hvort afstaða þeirra til kon­ungs­veld­is­ins í Noregi hafi breyst á síð­asta ári.

Þar sögð­ust 50,2 pró­sent hafa orðið nei­kvæð­ari gagn­vart kon­ungs­veld­inu á síð­asta ári, 6,1 pró­sent sögð­ust hafa orðið jákvæð­ari, 38,7 pró­sent sögðu að afstaða þeirra hefði ekki breyst og fimm pró­sent svör­uðu „veit ekki“.

„Við höfum séð að fyrri hneyksl­is­mál hafa leitt til minnk­andi stuðn­ings við kon­ungs­veldið, en aldrei neitt jafn dramat­ískt og þetta áður. Það eru góðar ástæður til að ætla að þetta teng­ist frétt­unum í kringum Mette-Marit,“ segir Jarness og á þá við fréttir um tengsl krón­prinsessunnar við barn­a­níð­ing­inn Jeffrey Epstein og mála­ferlin í kringum son hennar, sem hefur verið kærður fyrir fjöl­mörg ofbeld­is­brot.

Dramatískt, en ekki óvænt

Rit­stjóri VG, Hanne Skart­veit, tjáir sig svo um nýj­ustu könn­un­ina:

„Þetta eru dramat­ískar tölur, en ekki óvæntar. Ástæðan er sú að kon­ungs­höllin er nú í djúpri kreppu. Upp­ljóstr­an­irnar um náið sam­band Mette-Marit og Jeffrey Epstein hafa slegið marga óhug,“ segir hún.

Skart­veit telur nú stóru spurn­ing­una vera hvort þetta sé aðeins augna­bliks nið­ur­sveifla eða hvort hér sé um var­an­lega breyt­ingu að ræða í afstöðu Norð­manna til kon­ungs­fjöl­skyld­unnar.

„Ég held að þetta sé augna­bliks nið­ur­sveifla, en við fáum svarið við því síðar,“ segir Skart­veit.