Undanfarnar vikur hafa reikningar tengdir hreyfingu sem kallar sig „Scarlet Swan“ farið að birtast á TikTok og Telegram í Rússlandi. Meðlimir hennar, ungir karlar og konur, þar á meðal ólögráða einstaklingar, hvetja fólk til að fara út á götur 29. mars til að mótmæla auknum takmörkunum stjórnvalda á internetinu. Andófsmenn og blaðamenn hafa þó varað við því að verkefnið gæti verið gildra skipulögð af rússneskum öryggisþjónustum.
Hreyfingin birtist fyrst sem Telegram-hópur en síðar sem rás sem skilgreinir sig sem „rödd borgaranna fyrir frjálsu upplýsingaflæði“. Þar er lögð áhersla á að starfa innan rússneskra laga og að verja tjáningarfrelsi og rétt til friðsamlegra mótmæla.
Hugmyndin um mótmæli 29. mars kom fyrst frá stjórnmálaráðgjafanum Dmitry Kisiev, sem tengdi dagsetninguna við 29. grein rússnesku stjórnarskrárinnar um tjáningarfrelsi. Í kjölfarið var sótt um leyfi til mótmæla í tugum borga, en flestum umsóknum var hafnað eða þær afturkallaðar.
Á sama tíma fóru myndbönd í dreifingu á TikTok sem hvöttu fólk til þátttöku. Sum þeirra voru búin til með gervigreind og notuðu dulmál til að forðast beint ákall um mótmæli, til dæmis með því að hvetja fólk til að „leita að týndu veski“ eða „ketti sem hefði strokið“.
Skipuleggjendur reyndu að byggja upp skipulagða hreyfingu og söfnuðu jafnvel persónuupplýsingum um þátttakendur, þar á meðal nöfnum, aldri og reynslu. Samkvæmt fréttum voru margir þátttakendur mjög ungir, alveg niður í 15–17 ára.
Óvissa ríkir um hverjir standa raunverulega að baki hreyfingunni. Nöfn skipuleggjenda hafa breyst ítrekað og sumir hafa horfið úr verkefninu eftir að hafa birt upplýsingar um aðra. Þá hafa yfirvöld þegar haft afskipti af sumum þátttakendum, meðal annars með húsleitum.
Hreyfingin hefur sett fram kröfur, meðal annars um fullt frelsi á netinu, afléttingu á bannlistum gegn þjónustum á borð við Telegram, YouTube og Discord og breytingar á valdi eftirlitsstofnunarinnar Roskomnadzor.
Á sama tíma hafa komið fram áhyggjur eftir að sumir notendur ræddu ofbeldisfullar aðgerðir og jafnvel gerð sprengiefna. Slík skilaboð voru síðar fjarlægð og stjórnendur sögðust ekki styðja slíkt.
Margir telja verkefnið tortryggilegt. Í Rússlandi hafa áður komið upp tilvik þar sem öryggisþjónustur setja upp svipuð verkefni til að greina og handtaka mótmælendur. Sumir telja að „Scarlet Swan“ gæti verið slíkt „gerviverkefni“ til að beina mótmælaorku ungs fólks í ákveðinn farveg.
Sumir þátttakendur neita öllum tengslum við stjórnvöld og segja hreyfinguna sjálfstæða. Aðrir telja að um mögulega ögrun eða gildru sé að ræða.
Óvíst er hvort mótmælin 29. mars fari fram, þar sem skipuleggjendur segjast ekki ætla að brjóta rússnesk lög ef leyfi fæst ekki.
Athugasemdir