Ein frægasta einræða Ástralíu komin á hljóðminjasafn

Fræg ræða Jack Karlson, þar sem hann hrópar meðal ann­ars „democracy man­i­fest“ eða „birt­inga­mynd lýð­ræðis,“ eins og það gæti útlagst á íslensku, hefur nú verið tekin inn í þjóð­ar­safn hljóð­upp­taka eða hljóð­minja­safn í Ástralíu sem varð­veitir efni með sögu­legt, menn­ing­ar­legt og fag­ur­fræði­legt gildi.

Fyrir 35 árum, þegar Karlson var hand­tek­inn fyrir utan kín­verskan veit­inga­stað í Queensland, gat hann vart gert sér í hug­ar­lund að orð hans yrðu síðar séð af millj­ónum manna, yrðu að net­fyr­ir­bæri og nú varð­veitt í National Film and Sound Archive (NFSA).

Í upp­tök­unni heyr­ist Karlson segja:

„Gentlemen, this is democracy man­i­fest! … What is the charge? Eating a meal? A succulent Chinese meal?“

Ræðan er ein af níu hljóð­upp­tökum sem bætt hefur verið við „Sounds of Australia“-safnið í ár, en þar eru einnig meðal ann­ars hljóð frá gang­braut­ar­merki og lagið Scar eftir Missy Higgins frá 2004.

Safn sem endurspeglar þjóðina

„Sounds of Australia“ var stofnað fyrir nærri tveimur ára­tugum og inni­heldur hljóð sem end­ur­spegla sögu, menn­ingu og fag­ur­fræði Ástralíu. Upptökur eru til­nefndar af almenn­ingi og verða að vera að minnsta kosti tíu ára gamlar. Sér­fræð­ingar NFSA velja síðan hvaða efni fær inn­göngu í safnið ár hvert.

Karlson, sem var smá­glæpa­maður og not­aði ýmis dul­nefni, varð heims­þekktur á net­inu þegar frétt frá 7NEWS frá árinu 1991 fór í dreif­ingu á YouTube. Í mynd­band­inu heyr­ist hann meðal ann­ars hrópa: „Get your hand off my penis!“ eða „Taktu hönd þína af limi mínum!“ áður en hann hrósar lög­reglu­manni fyrir hand­töku­tækni.

Fjölbreytt efni bætt við

Elsta upp­takan sem bætt var við safnið í ár er danslagið You eftir Marcia Hines frá 1977, en sú nýjasta er þakk­ar­ræða Rosie Batty frá 2015 þegar hún var útnefnd Ástrali árs­ins. Hún til­eink­aði ræð­una syni sínum, Luke, sem var myrtur af föður sínum.

Aðrar upp­tökur sem nú eru varð­veittar eru meðal ann­ars útvarps­út­send­ing frá árinu 2007 um land­rétt­indi frum­byggja, gang­braut­ar­hljóð sem síðar var notað í lag­inu Bad Guy með Billie Eilish og grín­lagið Shaddap You Face eftir Joe Dolce frá 1981.

Þá komst lagið Scar, sem náði topp­sæti vin­sælda­lista þegar það kom út, á safnið en það var nýlega kosið fjórða besta ástr­alska lagið í Hottest 100 lista Triple J árið 2025.

Endurspeglar fjölbreytileika þjóðarinnar

Að sögn Meagan Loader, aðal­sýn­inga­stjóri safns­ins, er mark­miðið að safna efni sem höfðar til allra Ástrala.

„Við biðjum almenn­ing um að til­nefna hljóð á hverju ári og fáum alltaf ótrú­lega fjöl­breytt efni,“ sagði hún. „Það eru svo margar mis­mun­andi sjálfs­myndir og sjón­ar­horn sem fel­ast í því að vera Ástrali og við reynum að end­ur­spegla þann fjöl­breyti­leika í safn­inu.“

Í dag eru meira en 300.000 hljóð­upp­tökur varð­veittar í safn­inu og er um þriðj­ungur þeirra tal­inn í hættu, en þær eru vernd­aðar með staf­rænni varð­veislu.