Eiríkur Rögnvaldsson varð lítið var við óeirðir í París

Eiríkur Rögn­valds­son, upp­gjafa­pró­fessor í íslenskri mál­fræði við Háskóla Íslands, segir að þrátt fyrir fréttir af miklum óeirðum í París hafi dag­legt líf í borg­inni að mestu gengið sinn vana­gang þegar hann dvaldi þar nýverið. Hann segir frið­sam­leg mót­mæli hafa verið upp­haf atburð­anna en telur að ýmis öfga­öfl hafi síðar nýtt sér óánægju fólks til að skapa glund­roða.

Eiríkur greinir frá reynslu sinni í Facebook-færslu eftir heim­komu frá París. Hann og eig­in­kona hans dvöldu í ell­efta hverfi borg­ar­innar, skammt frá þeim stöðum þar sem óeirð­irnar voru sagðar hafa verið mestar.

„Ég get ekki sagt að við höfum orðið mikið vör við læti,“ skrifar Eiríkur.

Hann segir þau vissu­lega hafa séð frið­sam­legan hóp fólks með kröfu­spjöld á götum úti, slag­orð á veggjum og styttum, brotna búð­ar­glugga og versl­anir þar sem gluggar höfðu verið negldir fyrir til að verj­ast skemmdum. Þá hafi þau einnig séð lestir lög­reglu­bíla með sírenur í gangi.

Þrátt fyrir þetta hafi lífið í borg­inni að mestu gengið sinn vana­gang.

Segir friðsamleg mótmæli hafa verið upphafið

Eiríkur segir að upp­haf ólg­un­innar hafi verið frið­sam­leg og eðli­leg mót­mæli fram­halds­skóla­nema vegna ófull­nægj­andi aðstæðna í skólum lands­ins.

Að sögn hans hafa nem­end­urnir meðal ann­ars mót­mælt lélegu ástandi skóla­hús­næðis, of fjöl­mennum bekkjum og skorti á full­nægj­andi náms­gögnum. Hann segir jafn­framt að ráða­menn hafi tekið undir hluta gagn­rýn­innar.

Mótmælin hafi í fyrstu einkum falist í því að skólum var lokað, en háskóla­nemar hafi síðar tekið þátt til stuðn­ings fram­halds­skóla­nemunum. Þeir þekki sjálfir aðstæður í fram­halds­skólum, enda nýlega lokið námi þar.

Að mati Eiríks hafi hins vegar ýmsir hópar síðar blandað sér í mót­mælin með öðrum mark­mið en að bæta aðstæður í skól­unum.

„En síðan ger­ist það sem vill ger­ast við slíkar aðstæður, að alls kyns hópar hoppa á vagn­inn. Þessum hópum er hund­sama um ástandið í skól­unum, mark­mið þeirra er bara að skapa glund­roða,“ skrifar hann.

Eiríkur seg­ist ekki vita hvort þar hafi verið um að ræða hægri- eða vinstriöfga­hópa, anar­kista eða aðra hópa.

Segir ekkert hafa bent til sérstakrar aðkomu innflytjenda

Í færsl­unni segir Eiríkur að hann hafi hvorki séð né heyrt neitt sem benti til þess að inn­flytj­endur hefðu verið sér­stakir for­sprakkar óeirð­anna.

Hann bendir þó á að inn­flytj­endur séu fjöl­mennir í Frakk­landi og að ein­hverjir þeirra taki að sjálf­sögðu þátt í óeirðum, rétt eins og aðrir sam­fé­lags­hópar.

Eiríkur telur að skýra þurfi ólgu í sam­fé­lag­inu með því að horfa til und­ir­liggj­andi félags­legra aðstæðna, fremur en að beina athygl­inni sér­stak­lega að upp­runa fólks.

„En und­ir­rótin að ólg­unni er fyrst og fremst ójöfn­uður og von­leysi margra sem sjá ekki fram á að eiga sér neina fram­tíð,“ skrifar hann.

Hann segir auð­velt að virkja óánægju þeirra sem telja sig hafa orðið undir í sam­fé­lag­inu og að öfga­öfl nýti sér slíka stöðu.

Telur samfélagsmiðla og fjölmiðla geta grafið undan mótmælum

Eiríkur segir sam­fé­lags­miðla hafa auð­veldað öflum að ná til fólks og æsa það upp. Jafn­framt séu sam­fé­lags­miðlar og hefð­bundnir fjöl­miðlar nýttir með mark­vissum hætti til að koma óorði á mót­mæl­endur og grafa undan stuðn­ingi við frið­sam­leg mót­mæli.

Hann telur þá þróun áhyggju­efni, enda séu frið­sam­leg mót­mæli eðli­legur þáttur í lýð­ræð­is­legu sam­fé­lagi.

„Það er ugg­væn­legt,“ skrifar Eiríkur í lok færsl­unnar.