Fyrrverandi forsætisráðherra, Katrín Jakobsdóttir, lýsir áhyggjum af því að Íslandi sé ógnað af tilburðum stórra ríkja. Í viðtali í þættinum Sprengisandi á Bylgjunni í morgun segir hún að Íslendingar ættu að leita samstarfs við Evrópuríki, en þó ekki ganga í Evrópusambandið.

„Bandaríkin eru að lýsa áhuga sínum og útiloka ekki að beita hervaldi til að taka yfir Grænland, sem er auðvitað hluti af Danmörku. Þannig að bara í okkar næsta nágrenni erum við að sjá þessar sviptingar og þessa strauma,“ segir hún.

„Fyrir Ísland sem er þetta litla ríki: Við byggjum tilveru okkar á því að reglur alþjóðalaga séu virtar. Að við séum með skýra rödd og sterka rödd á alþjóðavettvangi í krafti alþjóðlegs samstarfs, þar sem hvert ríki skiptir máli. Þegar við horfum upp á þessa tilburði stóru ríkjanna þá ætti það að vera og er risa áhyggjuefni fyrir Ísland, sem byggir einmitt tilvist sína á að þessar reglur séu virtar.“

Hún lýsir sömuleiðis áhyggjum af því að gildi Íslendinga haldi velli. „Þó við deilum um margt hér á landi þá höfum við verið nokkuð sameinuð um þessi grunngildi lýðræði, mannréttindi og réttarríkið.“

Hún segir fjölþjóðlega kerfið ekki vera dautt. Lausnin, að mati Katrínar, er að leita samstarfs við Evrópuþjóðir um varnarmál. „Ég lít ekki svo á að lausnin fyrir Ísland sé að vera hluti af Evrópusambandinu. Við erum hins vegar Evrópuþjóð og eigum að rækta það samstarf. Við erum innan EES. Við erum í samstarfi innan Evrópu um margháttuð málefni. Mér finnst að við eigum að byggja okkar alþjóðasamstarf á þessar sýn og þessum gildum. Og það má alveg kosta.“

Katrín situr nú í Hrinborði Norðurslóða. Flokkur hennar, Vinstri græn, náðu ekki kjöri til Alþingis í þingkosningum í nóvember í fyrra, eftir að hafa setið í ríkisstjórn í sjö ár. Vinstri græn höfðu lengi á stefnuskrá sinni að ganga úr varnarbandalaginu Nató, en fylgdu því ekki eftir í ríkisstjórn. Katrín, sem er friðarsinni, lýsir því hvernig lífssýn hennar hefur breyst.

„Ég ólst upp á níunda og tíunda áratugnum og maður hafði svo mikla trú á að heimurinn væri alltaf á réttri leið, yrði endalaust betri.“