Þórir Gröndal vill leggja niður ættarnöfn: „Mér ferst kannski ekki að vera að gagnrýna“

Morg­un­blaðið birti í dag aðsenda greina eftir Þóri S. Gröndal, fyrr­ver­andi fisk­sala og ræð­is­manns í Ameríku, með fyr­ir­sögn­inni Blake Sasisson. Gagn­rýnir hann ný íslensk manna­nöfn og stingur upp á að ætt­ar­nöfn verði lögð niður á Íslandi.

Þórir hefur grein sína á að útskýra fyr­ir­sögn­ina. „Margir les­endur velta eflaust vöngum
og botna ekk­ert í fyr­ir­sögn þessa grein­ar­stúfs. Hún er nýtt lög­legt íslenskt manns­nafn.“ Næst segir hann að nýlega hafi Manna­nafna­nefnd sam­þykkt 23 ný íslensk nöfn, tvö þeirra séu í titl­inum. „Þegar svein­barn, sem nú væri skírt einu af nýju nöfn­unum, Sasi, full­orðn­ast
og fær sér konu og þau eign­ast dreng, sem þau skíra Blake, sem er eitt þeirra nýju, verður til manns­nafnið í fyr­ir­sögn­inni.“

Þá telur Þórir upp nokkur af nýju íslensku kvenna­nöfn­unum. „Nýju kvennöfnin, 11 að tölu, eru mörg furðu­leg og ill­skilj­an­leg fyrir gaml­ingja eins og mig. Meðal þeirra eru heitin Manley, Gjóska, Jasmin, Lilith, Vopna og Degen.“ Auk­in­heldur nefnir Þórir það sem hann kallar rúsin­una í pylsu­endandum, 4 ný kyn­laus nöfn, þau Villi­ljós, Sverð, Alpha og
Snæ. „Ég er ekki nógu vel að mér í þessum kyn­málum og því vaknar spurn­ing: Geta for­eldrar strax séð á nýfæddu barni hvort það er kyn­hlut­laust? Ég hefi alltaf haldið að
það kæmi í ljós seinna.“

Þórir S. Gröndal

Mynd: Mbl.is

Þóri fannst allt ein­fald­ara áður fyrr þar sem lang­flest unga­börn hlutu nöfn sem höfðu verið notuð í árhund­ruð á Íslandi. Þó seg­ist hann kannski ekki eiga að vera að gagn­rýna nýjar nafn­giftir. „Mér ferst kannski ekki að vera að gagn­rýna nýjar nafn­giftir. Þótt þessi mál hafi verið hefð­bundn­ari í gamla daga bar við að for­eldrar skelltu á börn sín ýmsum óvenju­legum nöfnum.“ Segir Þórir að sum börnin hafi þjáðst fyrir nafn­gift sína og nefnir sem dæmi frænda sinn sem hlaut nafnið Karl Marx en fað­ir­inn var mik­ill aðdá­andi rúss­nesku bylt­ing­ar­innar. Þá fékk móðir Þóris nafnið Mikk­el­ína María og var Þóri strítt mikið í skóla vegna nafn­giftar móður sinnar. „Krakkar geta verið grimmir og ég tók þetta nærri mér, en sagði mömmu aldrei af því.“

Því næst víkur Þórir að þeirri stað­reynd að Ísland hafi ákveðna sér­stöðu í heim­inum þegar kemur að nafn­giftum. „Ísland, sem hefir sér­stöðu á svo mörgum sviðum, er eitt fárra landa í heim­inum þar sem börn taka nafn for­eldris, langoft­ast föður, sem eft­ir­nafn og bæta við
dóttir eða sonur. Í flestum vest­rænum löndum gilda ætt­ar­nöfn og allir í einni fjöl­skyldu, ætt­lið eftir ætt­lið, bera sama eft­ir­nafnið.“ En nú segir hann að þessi regla okkar eigi í vök að verj­ast. Segir hann að fyrir löngu hafi verið tekin upp nokkur ætt­ar­nöfn á Íslandi, oft að dönskum sið. „Af og til hafa yfir­völdin reynt að sporna við nýjum ætt­ar­nöfnum (inn­skot blaða­manns, meðal ann­ars með stofnun Manna­nafna­nefndar) en árang­ur­inn hefir ekki verið mik­ill.“

Í næstu orðum Þóris má skynja hæðni, „Það er skilj­an­legt að sumir vilji halda í ætt­ar­nöfnin, sér í lagi ef ein­hver ætt­ing­inn hefir getið sér gott orð og kannski lands­frægð. Þá er flott að allir viti að hann eða hún sé frændi eða frænka. Svo má ekki gleyma snobb­inu, sem svo oft kúrir rétt undir yfir­borð­inu.“

Að lokum seg­ist Þórir vera far­inn að trúa því, eftir því sem hann eld­ist, að best væri fyrir Ísland ef hægt væri að leggja niður ætt­ar­nöfnin í eitt skipti fyrir öll. „Þá myndi ég heita Þórir Sig­urðs­son Guð­munds­son og Mikk­el­ínu Maríuson. Pabbi hét Sigurður Guð­mundur og svo myndi ég líka kenna mig við mömmu.“