Geðlæknirinn Haraldur Erlendsson segir íslenskt samfélag hafa gengið of langt í góðmennsku og meðvirkni með þeim afleiðingum að þrautseigja og innri styrkur fólks fari minnkandi. Hann segir jafnframt geðheilbrigðiskerfið löngu sprungið og telur nauðsynlegt að leita nýrra leiða til að takast á við vaxandi geðræn vandamál.
Haraldur er nýjasti gesturinn í podcasti Sölva Tryggvasonar þar sem hann ræðir meðal annars geðheilbrigði, einmanaleika, tilgangsleysi og þær breytingar sem orðið hafa á vestrænum samfélögum.
„Við erum að taka burt þrautsegjuna úr fólki með því að fara of langt í góðmennsku. Þó að það sé margt gott við þessa góðmennsku og að harkan hér á árum áður hafi oft ekki verið neitt annað en illmennska erum við komin of langt í meðvirkni núna,“ segir Haraldur.
Hann telur aukna áherslu á öryggi og að forðast áhættu geta haft neikvæðar afleiðingar. Ekki sé hægt að koma í veg fyrir allar hættur í lífinu og fólk þurfi að fá tækifæri til að takast á við erfiðleika.
„Geðlæknar nú á dögum eru oft að meðhöndla fullorðið fólk sem lifir enn eins og það séu börn eða unglingar. Það vantar allan tilgang og þetta fólk hefur ekki fengið tækifæri til að fullorðnast.“
Haraldur lýsir stöðu geðheilbrigðisþjónustunnar sem alvarlegri og segir kostnaðinn vegna geðrænna vandamála orðinn gríðarlegan. Að hans sögn sé vinnuframlag í samfélaginu að meðaltali skert um nærri 30 prósent vegna geðrænna vandamála.
„Geðheilbrigðiskerfið er löngu sprungið og við sem samfélag verðum að finna nýjar lausnir ef ekki á illa að fara,“ segir hann og telur hraða versnun geðrænnar heilsu gefa tilefni til að skoða hvernig fólk lifir lífi sínu.
Haraldur ræðir einnig einmanaleika og félagslega einangrun og segir samskipti við annað fólk, hreyfingu og útiveru skipta grundvallarmáli fyrir heilsu. Fólk sem glími við kvíða, þunglyndi eða kulnun eigi gjarnan til að einangra sig þótt félagsleg tengsl geti verið sérstaklega mikilvæg við slíkar aðstæður.
„Við þurfum að vera úti, að hreyfa okkur og hitta fólk. Án þess er heilsan bara ekki í góðu lagi.“
Haraldur segir vestræn samfélög að mörgu leyti hafa fjarlægst þau atriði sem skapi raunveruleg lífsgæði. Góð tengsl við fjölskyldu og vini, nálægð við náttúruna og hæfileikinn til að staldra við hafi vikið fyrir stöðugu áreiti og hraða.
Hann telur því tímabært að fólk endurmeti forgangsröðun sína og gefi sér meira rými til að „vera“ í stað þess að vera sífellt á ferðinni frá einu verkefni til annars.
Athugasemdir