Gunnar Smári hjólar í útgerðirnar og lygina: „Meira og minna einkavinavætt til auðhringja“

Gunnar Smári Egilsson, for­maður fram­kvæmda­stjórnar Sós­í­alista­flokks Íslands, tekur saman skipt­ingu útflutn­ings­verð­mæta loðnu­kvót­ans í nýjum pistli sínum.

Þar fer hann yfir skipt­ingu útflutn­ings­verð­mæt­anna milli útgerð­ar­fyr­ir­tækj­anna sem eiga kvót­ann. Nú stefnir í stóra loðnu­ver­tíð, eftir loðnu­brest síð­ast­liðin tvö ár. Komandi ver­tíð hefur verið metin á 50-70 millj­arða króna í útflutn­ings­verð­mæti, sem eru um 1,5-2,0 pró­sent af lands­fram­leiðsl­unni.

Gunnar Smári fer yfir skipt­ing­una:

„Loðnu­kvót­inn fer til ell­efu fyr­ir­tækja. Ef við skiptum 60 millj­arða útflutn­ings­verð­mæti á milli þeirra er skipt­ingin þessi:

Ísfé­lagið: 11.992 m.kr.
Brim: 10.800 m.kr.
Síld­ar­vinnslan: 9.595 m.kr.
Vinnslu­stöðin: 7.397 m.kr.
Samherji: 5.517 m.kr.
Eskja: 5.284 m.kr.
Skinney-Þinganes: 4.882 m.kr.
Gjögur: 1.594 m.kr.
Runólfur Hall­freðs­son: 1.500 m.kr.
Loðnu­vinnslan: 1.050 m.kr.
Rammi: 390 m.kr.

Þarna sést að þrjú stærstu fyr­ir­tækin eru með meira en helm­ing af kvót­anum, 63% ef maður telur Samherja og Síld­ar­vinnsl­una saman. Fjögur stærstu fyr­ir­tækin eru með 75% af kvót­anum og sex stærstu með yfir 90%. Svona er sam­þjöpp­unin í sjáv­ar­út­vegi orðin. Miðin hafa verið einka­vædd og fáeinar stór­út­gerðir sölsað þau undir sig.

En þetta vitið þið öll. Og því miður yppta flest ykkar öxlum, dæsið og and­varpið: Ætli það sé ekki bara best að kjósa Framsókn? Ætli það sé ekki bara best að gera ekki neitt, leyfa þjóf­unum að ríkja yfir þjó­fræð­inu.“

Hann heldur áfram:

„Þetta með Framsókn er harm­saga Íslands eins og Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn er harm­saga. Þetta er flokkur sem var byggður á sam­vinnu­hreyf­ing­unni, sem var bylt­ing­ar­afl á Íslandi, átti stærstan þátt í að móta hér nútíma­sam­fé­lag.

Þegar hreyf­ingin klíku­vædd­ist varð Framsókn að flokki kommiss­ara í Sam­band­inu og þegar þeim tókst að eyði­leggja hreyf­ing­una varð Framsókn flokkur ólig­ar­kanna sem sölsuðu undir sig eigur sam­vinnu­hreyf­ing­ar­innar. Ólig­ar­k­arnir í Framsókn eru nákvæm­lega sömu teg­undar og ólig­ar­k­arnir sem náðu undir sig eigum almenn­ings í Rúss­landi eftir fall Sov­ét­ríkj­anna.

Að almenn­ingur skuli svara þessum þjófn­aði á almanna­eignum með því að spyrja hvort ekki sé bara best að hafa þetta svona, er merki um almennt sið­rof í íslensku sam­fé­lagi.

Og það sama á auð­vitað við einka­væð­ingu fiski­mið­anna. Eins og sést í dag þegar loðnu­stofn­inn bragg­ast. Megnið af kvót­anum rennur til fimm auð­hringja.“

Gríðarleg hækkun á markaðsvirði útgerðanna

Gunnar Smári segir að frá því að Haf­rann­sókn­ar­stofnun til­kynnti um auk­inn loðnu­kvóta hafi mark­aðsvirði útgerð­anna Brims og Síld­ar­vinnsl­unnar hækkað um 73,9 millj­arða króna.

„Þetta er svo fyndið. Þegar fréttir ber­ast af mögu­legum 50-70 millj­arða króna loðnu­ver­tíð þá hækkar virði tveggja útgerða sem eiga 1/3 af kvót­anum um meira en sam­an­lagt allt útflutn­ings­verð­mæti kvót­ans. Ef þessu er beitt á öll útgerð­ar­fyr­ir­tækin jafn­gildir þetta því að auk­inn loðnu­kvóti hækki verð­mæti þeirra um 217 millj­arða króna.

Ef við gerum ráð fyrir EBITDA (hagn­aður fyrir fjár­magns­kostnað, skatta, afskriftir og arð) verði á ver­tíð­inni eins og hún hefur verið hæðst í sög­unni eða um 33% af veiðum (og það sama gildi um vinnsl­una) þá skila um 60 millj­arða króna útflutn­ings­verð­mæti um 20 millj­arða króna EBITDA.

Hækkun verð­mæta fyr­ir­tækj­ana er því 10,85-föld mögu­leg EBITDA. Sem er tvö­föld hækkun miðað við stöðugan rekstur traustra fyr­ir­tækja. Sem loðnu­út­gerð er ekki. Það getur eng­inn spáð fyrir um kvót­ann næstu tvö árin, hvað þá tíu eða tutt­ugu.

Í dag er Brim metið í kaup­höll­inni á 16,9-falda EBITDA síð­asta árs og Síld­ar­vinnslan á 20,0-falda EBITDA. Annað hvort eru þessi fyr­ir­tæki stór­kost­lega ofmetin eða að mark­að­ur­inn veit að bók­færður hagn­aður er aðeins hluti raun­veru­legs hagn­aðar, að fyr­ir­tækin séu traust­ari en árs­reikn­ingar segi til um vegna þess að þau geti fært hagnað til dótt­ur­fyr­ir­tækja í útlöndum og bók­fært hann aðeins að litlu leyti hér heima til að losna undan sköttum og skyldum, launa­greiðslum og gjöldum.

En svona er Ísland í dag. Meira og minna einka­vina­vætt til auð­hringja sem reka sína stjórn­mála­flokka og sem almenn­ingur kýs vegna þess að fólk hefur misst von­ina um að hægt sé að byggja upp skárra og rétt­lát­ara sam­fé­lag. Hér eru reknar stofn­anir sem eru sjaldn­ast það sem þær segj­ast vera, ef þær segj­ast vinna fyrir almenn­ing eru þær í raun að vinna fyrir menn­ina sem rændu almenn­ing.

Og þegar búin er til kaup­höll til að skrá virði fyr­ir­tækja þá verður hún að brand­ara um leið. Verðið á ekk­ert skylt við innra virði fyr­ir­tækja eða raun­virði heldur end­ur­spegla vænt­ingar brask­ara og fjár­glæfra­fólks. Og bálið sem logar í kaup­höll­inni er kynt með líf­eyr­is­sparn­aði almenn­ings.

Það er alveg sama hversu van­trúa þú ert á íslenskt sam­fé­lag, hvað þú van­treystir stjórn­málum og við­skipta­líf­inu; reglan er sú að ástandið er í raun enn verra. Linnu­laus frétta­flutn­ingur úr þessum geirum þar sem látið er eins og ástandið sé normalt blekkir þig til að efast um eigin til­finn­ingu fyrir botn­lausri spill­ingu, græðgi og heimsku valda­stétt­ar­innar. Allt sem haldið er fram er lygi.“