Greini­leg kviku­söfn­un í gangi

Krist­ín Jóns­dótt­ir, deild­ar­stjóri eld­virkni, jarð­skjálfta og jarð­hniks á Veður­stofu Íslands segir að ekki sé for­send­ur til þess að upp­færa hættu­mat­skort af Reykja­nesskaga, nema eitt­hvað breyt­ist.

Mynd: Shutterstock.com

Hættumat­skortið gild­ir að óbreyttu til 15. júlí og það ger­ir ráð fyr­ir þó nokk­urri hættu á jarð­skjálft­um og jarð­falli ofan í sprung­ur, einnig sprungu­hreyf­ing­um í og í kring­um Grinda­vík.

Mynd: RÚV/skjá­skot

Hættu­mat­skortið ger­ir ráð fyr­ir nokk­urri hættu á gosopn­un; hraun­flæði sem og gjósku á sama svæði ásamt mik­illi eða nokk­urri gasmeng­un.

Þá er staða eld­stöðv­anna á Reykja­nesi og við Svartseng­i þannig að gert er ráð fyr­ir auk­inni virkni, sem er fyrsta stig af þrem­ur fram að eld­gosi eða þá yf­ir­vof­andi eld­gosi:

Mynd: Bruno Almela / Shutterstock.com

„Á meðan þetta ferli er í gangi með kviku­söfn­un á svip­uðum hraða, bak­grunns­skjálfta­virkni og eng­um meiri­hátt­ar breyt­ing­um, þá höld­um við þessu svona,“ seg­ir Krist­ín í sam­tali við mbl.is og bætir því við að áfram­hald­andi land­ris sé í Svarts­engi og á mjög svip­uðum hraða og síð­ustu vik­urnar og þar sé greini­lega kviku­söfn­un í gangi.

Kristín seg­ir að horft sé til þeirr­ar tíma­línu að mögu­leg­ur at­b­urður verði í haust pg það þurfi áfram að fylgj­ast vel með fram­vind­unni:

Mynd: Mýr­dals­jök­ull

„Við erum ekki far­in að sjá þessa þróun ennþá“ segir hún og nefnir að á „hverj­um degi erum við með sjálf­virka út­reikn­inga og lík­an­keyrsl­ur til að reikna rúm­mál kvik­unn­ar“ sem sé að safn­ast þarna fyr­ir, og þegar „við sjá­um að þess­ir rúm­máls­reikn­ing­ar eru komn­ir að neðri óvissu­mörk­um þá verður upp­færsla hjá okk­ur og ástæða til að breyta hættu­mati,“ seg­ir Krist­ín sem seg­ir sér­fræð­inga fylgj­ast með Mýr­dals­jökli og Kötlu, en Katla er eld­stöðin sem hul­in er Mýr­dals­jökli.

Seg­ir Kristín að í fyrra hafi orðið stórt hlaup sem búið er að vera í umræð­unni í kring­um niður­stöður frá Eyj­ólfi Magnús­syni hjá jarð­vís­inda­stofn­un Há­skóla Íslands og að hugs­an­lega sé ein­hver vatns­söfn­un í gangi og verið sé að fylgj­ast með því sem og ánum sem jök­ull­inn hef­ur áhrif á. Þá sé fylgst með jarð­skorpu­hreyf­ing­um á svæð­inu.

Einnig segir Kristín að fylgst sé með Grjótár­vatni og svæð­inu í kring­um Ljósu­fjalla­kerfið því þar skelfi jörð áfram en ekk­ert land­ris er hafið þótt sér­fræð­ing­um finn­ist lík­legt að þar sé kviku­söfn­un á miklu dýpi. Þá heldur kviku­söfn­un áfram í Öskju með land­risi, sem hófst árið 2021. Segir Krist­ín mjög mikið hafa dregið úr því en síð­asta árið hafi verið um tíu sentí­metra hækk­un og alls hafi land risið um ríf­lega átta­tíu sentí­metra frá 2021:

„Þarna er þennsla og kviku­söfn­un í gangi með bak­grunns­skjálfta­virkni en það er ekk­ert annað sem bend­ir til að það sé eitt­hvað al­veg að fara að bresta á. Þetta get­ur gengið í dá­lít­inn tíma án þess að það dragi til tíð­inda.“