Finnbogi Þorkell Jónsson er nýjasti gestur hlaðvarpsins Sofum Saman en hann er. Hann er lærður leikari og leiðsögumaður, jógakennari, hláturjógaleiðbeinandi og faðir. Í þættinum segir hann hlustendum frá þeim svefnvandamálum sem hann hefur glímt við í gegnum ævina.
„Ég er alls konar, ég er bara manneskja og hef farið gegnum mjög krefjandi tíma, mörg stór áföll á frekar stuttum tíma,“ segir Finnbogi og að slíkt hafi klárlega mikil áhrif. „Þú getur ekki lengur leikið trúðinn eða verið klári gæinn eða flinki handlagni sonurinn. Þú liggur bara á jörðinni. Og þá koma líka upp öll áföllin þín. Og þá kemur upp allt það sem kannski hefur verið vandamál en þú hefur ekki náð kontróli á neinu. Og þar á meðal kom það sem ég hef verið að díla við meira og minna alla mína ævi en það er svefnvandi,“ segir Reykvíkingurinn.
Stress er oft ímynduð hætta
„Við búum í þannig samfélagi að það er ekkert ljón að fara að koma hérna og éta okkur. Og við förum út í umferðina, jafnvel oft á dag, og við erum aldrei að pæla í að það sé stórhættulegt. Við erum bara að keyra. Ég vinn við að skemmta fólki, koma fólki til að hlæja og vera sniðugur, klár og fyndinn. Og ég verð oft yfir mig stressaður þó að ég sé búinn að gera þetta hundrað sinnum. En bara, sko, hvað er hættulegt við þetta?“ spyr Finnbogi.
„Og sama með svefninn. Þú kannski vaknar, ok, það er ekkert hræðilegt að fara að gerast. Það hræðilegasta er kannski það að þú verður að sleppa tökunum. Við stjórnum þessu ekki“.“
Hann bendir á að stundum séu ástæðurnar fyrir svefnleysinu hjá þeim sem glíma við kvíða óttinn við að vakna fljótlega aftur og þess vegna eigi þeir erfitt með að ná slökun.
Þá nefnir hann leiðir sem hægt er að prófa, eins og til dæmis slow pace kvöldgöngur, EMDR, kassaöndun og ýmislegt fleira.
Fer í rólega kvöldgöngu
Þá telur Finnbogi að gönguferðir sé vanmetnasta hreyfingin og segir „á öllum þessum ferli er ég búinn að halda að hreyfing ætti að snúast um að vera með sem mestan djöfulgang. „Ef þú svitnar ekki nógu mikið, ef púlsinn fer ekki alltaf í hæstu hæðir, þá er þetta ekki að virka, þetta er drasl, og ef þú djöflast á líkamanum alveg nógu mikið svo hann verði þreyttur, þá getur þú kannski sofnað.“
Hann telur hins vegar að hann hafi verið að yfirspenna líkamann og slíkt hafi keyrt stresshormón í gang sem hafi truflað hann við að sofna.
„Ég er að fatta smátt og smátt, við vorum að tala um tengslaleysi við náttúruna, tengslaleysi við eitthvað annað, það að fara út og bara taka eftir trjánum. Eða labba kannski bara í snjónum og hlusta á hvernig snjórinn kremst undir fótunum á manni. Ég labba oft ákveðinn hring, þá faðma ég tré. Og ég hef oft verði með fólk með mér sem finnst þetta skrítið, en svo er bara enginn að pæla í þessu. Faðmaðu bara tré þegar þig langar til þess. Og ef þig langar ekki til þess, þá skaltu ekki faðma tré. Þetta er ekki flókið, þú gerir bara það sem þig langar. En þetta hjálpaði mér rosalega mikið og ég geri þetta enn þá mjög mikið. Ég held að við höfum flest öll 30–40 mínútur ef við minnkuðum kannski bara skjátímann.“
Finnbogi telur einnig af megnið af meirihluti svefnvandamál sé viðhorf fólk gagnvart vandanum frekar en vandinn sjálfur.
„Segjum til dæmis að ég hitti þig og segi: „Ég svaf bara 5–6 tíma í nótt, maður. Dagurinn verður alveg hræðilegur. Það ná allir 8 tímum, allir nema ég!“ versus að segja: „Bara smá krefjandi nótt. Ég náði þó 5–6 tímum. Hver hefur ekki sofið 5–6 tíma og komist bara vel í gegnum daginn?“ Viðhorfið til þess sem við glímum við skiptir svo miklu máli. Ef þú ert alltaf að spá í vandanum, þá vex vandinn. Það þarf einhvern veginn að bera virðingu fyrir þessu en ekki blása þetta út því að þá ertu bara að manifesta þetta.“
Eitt sem Finnbogi lærði var að maður getur ekki alveg stjórnað svefninum.
„Eins og sagt er á ensku, „you fall asleep“ og þegar þú er ástfanginn, „you fall in love“. Þú stjórnar þessu ekki. „Nú ætla ég sko að sofna! Eða: „Nú ætla ég sko að verða ástfanginn!““
Athugasemdir