Réttirnar lifandi menningararfur sem vert er að varðveita

Bændur víða um land halda til rétta í dag og á næstu vikum en þjóð­fræð­ingar á Rann­sókna­setri Háskóla Íslands á Ströndum rann­saka nú réttir fyrr og nú og þær hefðir sem þeim fylgja.

Jón Jónsson þjóð­fræð­ingur segir við RÚV að rétt­irnar sé lif­andi menn­ing­ar­arf sem eigi fullt erindi á íslenska skrá yfir lif­andi menn­ing­ar­arf og jafn­vel síðar á lista UNESCO en íslensk sund­menn­ing komst á lista UNESCO yfir menn­ing­ar­arf árið 2025. Rann­sóknin er unnin í sam­starfi við Sauð­fjár­setrið á Ströndum og banda­ríska þjóð­fræð­ing­inn Rosu Thornley við Utah-háskóla.

Rann­sóknin tekur bæði til þró­unar rétt­ar­mann­virkja og félags­legra hefða. Réttir hafa tekið miklum breyt­ingum í gegnum tíð­ina og á síð­ustu árum hafa meðal ann­ars sund­ur­drátt­ar­gangar rutt sér til rúms.

Jón segir réttir jafn­framt mik­il­vægan vett­vang fyrir miðlun þekk­ingar milli kyn­slóða, þar sem yngra fólk lærir hand­tökin af þeim eldri.

Fækkun sauð­fjár hefur þó haft áhrif á hefð­irnar og meðal ann­ars hefur rétta­böllum fækkað veru­lega. Rann­sóknin mun standa yfir næstu árin.