Slæm tannheilsa tengd við auknar líkur á vitglöpum

Alvarleg tann­holds­bólga, sem lýsir sér með miklum blæð­ingum úr tann­holdi og tær­ingu þess, gæti aukið líkur á vit­glöpum um rúm­lega 50 pró­sent hjá eldri borg­urum. Þetta sýna nið­ur­stöður nýrrar ára­tugar langrar rann­sóknar frá Kyushu-háskóla í Japan sem náði til tæp­lega 1.400 þátt­tak­enda.

Í rann­sókn­inni, sem birt var í vís­inda­tíma­rit­inu Journal of Clinical Per­iodontology, var fylgst með 1.396 ein­stak­lingum yfir sex­tugt sem voru heil­brigðir í upp­hafi tíma­bils­ins. Á þeim tíu árum sem rann­sóknin stóð yfir greindust 267 þátt­tak­endur með vit­glöp, þar af 194 með Alzheimer-sjúk­dóm­inn.

Skýr tengsl á milli blæðinga og heilahrörnunar

Nið­ur­stöð­urnar sýna slá­andi sam­hengi á milli tann­holds­á­stands og heilsu­brests:

• Þeir þátt­tak­endur sem glímdu við mestu tann­holds­blæð­ing­arnar voru 54 pró­sent lík­legri til að grein­ast með vit­glöp og 61 pró­sent lík­legri til að grein­ast sér­stak­lega með Alzheimer-sjúk­dóm­inn.
• Þeir sem voru með alvar­leg­ustu tann­hold­stær­ing­una (þar sem tann­holdið rýrnar og hörfar) reynd­ust vera í 59 pró­sent meiri áhættu á að þróa með sér vit­glöp.

Er krónísk bólga sameiginlegur valdur?

Vís­inda­menn­irnir benda á að þar sem um áhorfs­rann­sókn er að ræða sé ekki hægt að full­yrða um beint orsaka­sam­hengi. Hins vegar telja þeir mjög lík­legt að við­var­andi bólga í lík­am­anum spili lyk­il­hlut­verk.

Léleg tann­burstun og skortur á tann­hirðu veldur því að bakt­er­íur safn­ast saman undir tann­holds­brún­inni. Kenning vís­inda­manna er sú að þessi króníska bólga geti veikst svo­kall­aðan blóð­heila­hemil. Það hleypir bólgu­valda­efnum inn í heila­vef­inn þar sem þau valda tauga­bólgu og skemma heila­frumur.

Mikilvæg forvörn

Á heims­vísu fer til­fellum vit­glápa fjölg­andi með hækk­andi lífaldri þjóða og er áætlað að til­felli nái 152 millj­ónum fyrir árið 2050. Vís­inda­menn­irnir leggja því ríka áherslu á að fyr­ir­byggj­andi tann­hirða og reglu­legt eft­ir­lit geti verið ein­föld en áhrifa­rík leið til þess að vernda heil­ann gegn hrörn­un­ar­sjúk­dómum þegar ald­ur­inn fær­ist yfir.

Rann­sóknin var unnin í sam­starfi við íbúa í einu afmörk­uðu sveit­ar­fé­lagi í Japan og kalla vís­inda­menn eftir viða­meiri rann­sóknum á fjöl­breytt­ari hópum til þess að stað­festa nið­ur­stöð­urnar enn frekar.

Fréttin er byggð á umfjöllun vís­inda­vefs­ins ScienceAlert um rann­sókn­ina úr Journal of Clinical Per­iodontology.