Íslenska vegabréfið fellur í neðsta sæti Schengen-ríkja

Íslenska vega­bréfið skipar nú 28. sæti á alþjóð­legum lista Passport Reports yfir sterk­ustu vega­bréf heims. Íslenskir rík­is­borg­arar geta ferð­ast til 169 áfanga­staða án þess að sækja um hefð­bundna vega­bréfs­á­ritun fyrir brott­för. Þrátt fyrir full­komið aðgengi innan Evrópu rekur Ísland lest­ina í sam­an­burði við önnur Schengen-ríki.

Samkvæmt nýj­ustu vega­bréfa­skýrsl­unni, sem tekur til 199 landa, er svo­kallað hreyf­an­leika­stig Íslands 169. Það þýðir að íslenskir vega­bréfs­hafar geta ferð­ast til 111 áfanga­staða algjör­lega án vega­bréfs­á­rit­unar. Þá geta þeir fengið vega­bréfs­á­ritun við komu á 48 áfanga­stöðum og nýtt sér raf­rænt ferða­leyfi (eTA) á 10 stöðum, þar á meðal í Banda­ríkj­unum (90 dagar) og Bret­landi (180 dagar). Heild­ar­að­gangs­hlut­fall íslenska vega­bréfs­ins nemur 84,3% á heims­vísu, en árit­unar er kraf­ist fyrir brott­för til 29 landa.

Eftirbátur nágrannaþjóða í alþjóðlegum samanburði

Þótt íslenska vega­bréfið tryggi víð­tæk ferða­frelsi sýnir svæð­is­bund­inn sam­an­burður að Ísland er neð­ar­lega á blaði meðal Evr­ópu­þjóða. Ísland situr í 32. sæti af 47 Evr­ópu­löndum og er í neðsta sæti (29. sæti) af þeim 29 ríkjum sem aðild eiga að Schengen-sam­starf­inu. Landið er sömu­leiðis í 30. sæti af 38 OECD-ríkjum og 27. sæti af 32 NATO-þjóðum.

Aðgengi íslenskra rík­is­borg­ara er hins vegar fram­úr­skar­andi í ákveðnum heims­hlutum utan Evrópu. Ísland er með 100% heild­ar­að­gang að Persaflóa­ríkj­unum, þar sem lönd á borð við Sádi-Arabíu og Katar bjóða upp á raf­rænar árit­anir eða áritun við komu. Þá er aðgengið 95,7% í Norður-Ameríku og yfir 90% í Karí­ba­haf­inu og Suður-Ameríku. Erfiðast er að ferð­ast á íslensku vega­bréfi til Afríku, þar sem heild­ar­að­gengið mælist 68,5%.

Ójafnt aðgengi milli landa

Skýrslan leiðir í ljós athygl­is­verða ósam­hverfu í vega­bréfa­á­rit­unum milli Íslands og ann­arra ríkja. Íslend­ingar njóta rík­ari ferða­heim­ilda til landa eins og Kína, Indlands, Sádi-Arabíu og Tyrk­lands en rík­is­borg­arar þeirra landa gera til Íslands, þar sem þeir síð­ar­nefndu þurfa hefð­bundna áritun til að kom­ast inn á Schengen-svæðið.

Dæmið snýst hins vegar við þegar litið er til Ník­aragva. Rík­is­borg­arar þaðan geta ferð­ast til Íslands án árit­unar eða með ein­föld­uðu fyr­ir­komu­lagi, á meðan íslenskir rík­is­borg­arar þurfa að sækja um vega­bréfs­á­ritun fyrir ferða­lög til Ník­aragva.

Þegar litið er á mót­töku­röðun (e. welcoming rank), sem mælir hversu mörgum þjóð­ernum Ísland hleypir inn í landið án hefð­bund­innar árit­unar fyrir brott­för, lendir Ísland í 92. sæti af 199 löndum. Sú nið­ur­staða end­ur­speglar sam­eig­in­lega og stranga landamæra­stefnu Schengen-sam­starfs­ins frekar en styrk íslenska vega­bréfs­ins á alþjóða­vett­vangi.