Nafnlausir aðilar á samfélagsmiðlum hafa hvatt til aðskilnaðar landshluta í Eistlandi við landamæri Rússlands, en stjórnvöld í Eistland telja um að ræða skipulagða áróðursherferð frá Rússland.

Umræða hefur lengi verið um borgina Narva sem mögulegt skotmark í hugsanlegum átökum, enda er hún staðsett beint við landamærin og meirihluti íbúa er rússneskumælandi. Sumir óttast að Moskva gæti nýtt það sem yfirskini, líkt og í Úkraínu, til að „vernda“ rússneskumælandi íbúa.

Í mars 2025 greindi eistneska vefsvæðið Propastop frá fjölda reikninga á samfélagsmiðlum sem kynntu hugmyndina um svokallað „Narva-lýðveldi“. Reikningarnir starfa meðal annars á Telegram, TikTok og VK og kalla eftir sjálfstjórn í Ida-Viru-héraði.

Þar hafa jafnframt verið birt tákn og áróðursefni tengd hugmyndinni, þar á meðal fáni og skopmyndir með hernaðarlegu ívafi. Að mati Propastop getur slík umræða „normalíserað aðskilnaðarhugmyndir og veikt einingu samfélagsins“.

Málið vakti fljótt athygli fjölmiðla og stjórnmálamanna. Forsætisráðherra Eistlands, Kristen Michal, lýsti þessu sem rússneskri upplýsingaaðgerð, á meðan utanríkisráðherrann Margus Tsahkna lagði áherslu á að Narva væri og yrði áfram eistnesk borg.

Öryggislögregla landsins sagði verkefnið einfalt en markvisst, ætlað til að grafa undan samfélaginu, og varaði við að þátttaka gæti haft lagalegar afleiðingar.

Málið hefur einnig vakið athygli erlendis, meðal annars í þýska blaðinu Bild. Heimildir innan eistnesku leyniþjónustunnar segja óljóst hver endanleg markmið séu, en útiloka ekki að verið sé að leggja grunn að mögulegri innrás, svipað og gerðist þegar Rússland studdi aðskilnaðarsinna í austurhluta Úkraínu áður en það hóf innrás árið 2022.

Ekki eru þó allir sammála um alvarleika málsins. Sumir fjölmiðlamenn telja að of mikið vægi hafi verið gefið jaðarhugmyndum sem hefðu annars farið fram hjá almenningi.

Þrátt fyrir það hefur athyglin aukið vinsældir reikninganna, sem hafa nú hundruð fylgjenda. Umsjónarmenn þeirra segjast þó ekki vilja aðskilnað heldur sjálfstjórn og aukin réttindi fyrir rússneskumælandi íbúa.

Óljóst er hver stendur að baki herferðinni, en talið er að tengsl kunni að vera við aðila í Rússlandi. Svipaðar herferðir hafa áður komið fram í Eystrasaltslöndunum, þar sem reynt hefur verið að kynda undir aðskilnaðarhugmyndum meðal rússneskumælandi minnihlutahópa.

Þrátt fyrir allt virðast íbúar Narva sjálfir lítt hrifnir af hugmyndinni. Í könnun á götum borgarinnar töldu margir hana óraunhæfa og bentu á að slíkt gæti leitt til stöðu líkt og í Transnistríu, svæði sem nýtur takmarkaðrar alþjóðlegrar viðurkenningar.