Kynlíf enn eitt öflugasta vopn leyniþjónusta

Gervi­greind, öfl­ugir tölvukubbar og nethern­aður eru að umbylta heimi njósna. En sum leynd­ar­mál eru enn fengin með gam­al­dags aðferðum: kyn­lífi, ást­ar­sam­böndum og hneyksl­is­málum.

Nýlegt deilu­mál í tækni­heim­inum snýst um Jensen Huang, frá­far­andi for­stjóra tölvu­fyr­ir­tæk­is­ins Nvidia, og ást­ar­sam­band hans við konu sem banda­rísk stjórn­völd hafa sakað um að starfa fyrir kín­versku leyni­þjón­ust­una. Kínversk stjórn­völd hafa hafnað ásök­un­unum.

Málið hefur vakið athygli á svoköll­uðum honey trap-aðferðum, þar sem ást­ar­sam­bönd og kyn­ferð­is­leg nánd eru notuð til að afla rík­is­leynd­ar­mála eða ná áhrifum yfir valda­miklu fólki.

Tælingar og fjárkúgun

Sagan er full af stjórn­mála­mönnum og áhrifa­fólki sem hafa flækst í net ein­stak­linga sem hafa það verk­efni að vinna traust þeirra og kom­ast þannig yfir við­kvæmar upp­lýs­ingar eða ná tang­ar­haldi á þeim.

Eitt þekktasta nafnið í sögu njósna er Mata Hari, hol­lenskur dans­ari sem var tekin af lífi árið 1917 eftir að hafa verið sökuð um að njósna fyrir Þjóð­verja í fyrri heims­styrj­öld­inni.

Kalda stríðið gaf einnig af sér fjölda sam­bæri­legra mála. Árið 1964 var franski sendi­herr­ann Maurice Dejean kall­aður heim frá Moskvu eftir að hafa átt í ást­ar­sam­bandi utan hjóna­bands, að sögn Cléments Renault, rann­sak­anda hjá frönsku stofn­un­inni um stefnu­mót­andi rann­sóknir.

Hneykslið varð til­efni einnar þekkt­ustu háðs­glósu Charles de Gaulle, þáver­andi Frakk­lands­for­seta, sem spurði sendi­herr­ann: „Jæja, Dejean, eruð þér að sofa hjá ein­hverjum?“

Annað þekkt dæmi er mál Johns Vassall, starfs­manns breska sendi­ráðs­ins. Að sögn Renault kúg­aði sov­éska leyni­þjón­ustan KGB hann með „nánum ljós­myndum sem sýndu sam­kyn­hneigð hans og teknar höfðu verið í Moskvu“.

Á níunda ára­tugnum var ísra­elski upp­ljóstr­ar­inn Mordechai Vanunu, sem hafði afhjúpað upp­lýs­ingar um leyni­lega kjarn­orku­á­ætlun Ísraels, lokk­aður í gildru af konu sem gekk undir nafn­inu Cindy. Hún „fékk hann til að koma með sér til Rómar, þar sem Mossad-ráðnir menn rændu honum og fluttu aftur til Ísraels“, sagði Renault.

Sum njósn­a­mál af þessu tagi stóðu árum saman. Á sjö­unda ára­tugnum hóf kín­verski óperu­söngv­ar­inn Shi Pei Pu, sem starf­aði leyni­lega fyrir kín­versku leyni­þjón­ust­una, ást­ar­sam­band við franska stjórn­ar­er­ind­rek­ann Bernard Boursicot. Sam­bandið stóð í tvo ára­tugi og á þeim tíma afhenti Boursicot Kín­verjum við­kvæmar upp­lýs­ingar.

Ekki alltaf eins og í Hollywood

Þessar aðferðir geta tekið á sig ýmsar myndir. Sumir þeirra sem not­aðir eru til að tæla skot­mörk eru sér­þjálfaðir, líkt og hinir þekktu „Romeo-njósn­arar“ Austur-Þýska­lands. Verkefni þeirra var að heilla ein­hleypar konur í Vestur-Þýska­landi og kom­ast þannig yfir mik­il­vægar upp­lýs­ingar.

Í rann­sókn­ar­skýrslu banda­rísku leyni­þjón­ust­unnar CIA sagði meðal ann­ars:

„Skortur á hent­ugum karl­mönnum var önnur afleið­ing stríðs­ins. Því urðu ein­hleypar vest­ur­þýskar konur sem þráðu félags­skap karla oft skot­mörk aust­ur­þýskra njó­sn­ara.“

Slíkar aðgerðir eru þó ekki alltaf eins og úr Hollywood-kvik­mynd. Leyni­þjón­ustur hafa einnig nýtt sér vænd­is­fólk, stjórn­endur fyr­ir­tækja og vel tengda ein­stak­linga sem þegar eru hluti af umhverfi þess sem njósnað er um.

Það er meðal ann­ars það sem gerir ásak­an­irnar í máli Nvidia áhuga­verðar. Alice Huang, konan sem átti í ást­ar­sam­bandi við Jensen Huang, gegndi hátt­settu starfi hjá Megaspeed, fyr­ir­tæki í Singapúr sem sér­hæfir sig í tölvu­innviðum fyrir gervi­greind og átti við­skipti við Nvidia.

Renault sagði hana „ráðna til starfa fyrir kín­verska örygg­is­ráðu­neytið sem útsend­ara og því í ein­stak­lega góðri stöðu til að kom­ast í sam­band við hann“.

Hann bætti við: „Það áhuga­verða við þetta mál er að lyk­il­maður í því sem kallað er gervi­greind­ar­stríðið gæti hafa fallið í gildru sem bygg­ist á til­tölu­lega hefð­bundnum njósn­a­að­ferðum.“

Fyrr­ver­andi starfs­maður franskrar örygg­is­þjón­ustu rifj­aði einnig upp hvernig kona frá Suður-Ameríku hafði haft sam­band við hann og sagst vera blaða­maður sem vildi taka við­tal við hátt­settan emb­ætt­is­mann í örygg­is­þjón­ust­unni.

„Ég hitti hana tvisvar,“ sagði hann við AFP.

„Í bæði skiptin var hún óljós um blaða­mennsk­una og um hvað við­talið ætti í raun að snú­ast. En hún sagði mér ítrekað að hjóna­band hennar væri óham­ingju­samt og sýndi mér myndir af sér í und­ir­fötum.“

Þegar áhuginn er of mikill

Að sögn Renault er stutta svarið við því hverjir beiti þessum aðferðum: nán­ast allir.

„Mögulega geta allar leyni­þjón­ustur gripið til aðgerða sem miða að því að koma ein­stak­lingum í við­kvæma stöðu og beita sam­bæri­legum aðferðum,“ sagði hann.

Hins vegar eru ekki öll ríki jafn vel í stakk búin til að standa að slíkum aðgerðum.

„Þessi verk­efni krefj­ast þess að útsend­arar sýni ein­stak­lega mikla per­sónu­lega og lík­am­lega fórn­fýsi,“ sagði Renault.

Hann telur að ein­ræð­is­ríki geti haft ákveðið for­skot, þar sem stjórn­völd geti beitt þegnum sínum meiri þrýst­ingi eða knúið þá áfram með sterkri hug­mynda­fræði.

Gagnnjósn­a­stofn­anir vara emb­ætt­is­menn reglu­lega við því að njósnir hefj­ist sjaldn­ast með dramat­ískum leyni­fundi í dimmu húsa­sundi.

Franska inn­an­lands­ör­ygg­is­þjón­ustan hefur meðal ann­ars birt mynd­band á YouTube undir yfir­skrift­inni: „Þú hefur lent í klóm erlendrar leyni­þjón­ustu. Það er aldrei of seint að leita sér hjálpar.“

Bresk yfir­völd gefa ein­fald­ari ráð: Farðu var­lega ef ein­hver sýnir þér óvenju­mik­inn áhuga eða áhug­inn virð­ist „of góður til að vera sannur“.