Neyðarástand í loftslagsmálum

En hvert er inn­tak þess­ara yfir­lýs­inga? Fyrst og fremst eru þær tákn­rænar. Yfir­lýs­ingin er póli­tísk stefnu­yf­ir­lýs­ing. Þær hafa ekki lagt skyldur á herðar stjórn­völdum til að grípa til sér­stakra aðgerða t.d. að draga fremur úr losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda eða tryggja betur líf­fræði­legan fjöl­breyti­leika jarð­ar­innar sem á undir högg að sækja. Aðilar virð­ast enn­fremur deila um hvað slíkar yfir­lýs­ingar þýða. Hér á landi myndi hins vegar slík yfir­lýs­ing, ef hún yrði sam­þykkt í þings­á­lykt­un­ar­formi með aðgerð­ar­lista eða sem stefnu­mótun, vera bind­andi fyrir íslensk stjórn­völd að fram­kvæma.

Leiðtogi Græna flokks­ins í Írlandi, Eamon Ryan, benti rétti­lega á að slík yfir­lýs­ing þýðir tækni­lega ekki neitt fyrr en aðgerðir fylgja með. Að hans viti þýðir það að stjórn­völd verði að taka óþægi­legar ákvarð­anir, grípa til aðgerða sem þeim langar ekki að fara í.

Leið­togar ýmissa landa að taka við sér í lofts­lags­málum þrátt fyrir að hafa ekki lýst yfir neyð­ar­á­standi. Emmanuel Macron, for­seti Frakk­lands, sagði á síð­asta ári að Frakkar muni ekki eiga í samn­inga­við­ræður um milli­landa­við­skipti við lönd sem upp­fylla ekki Par­ís­ar­sátt­mál­ann. Það mun þá eiga við um við­skipti við Banda­ríkin.

Þá hefur hann einnig lagt fram kröfu, í slag­togi við lönd eins og Spán og Holland, um stíf­ari aðgerðir á vett­vangi Evr­ópu­sam­bands­ins við að draga úr losun gróð­ur­hús­loft­teg­unda. Þá hafa hund­ruðir borga sett sér það mark­mið að verða kolefn­is­hlut­lausar árið 2025-2050 t.d. með að banna bíla í mið­borgum, byggja hágæða­al­menn­ings­sam­göngur og flýta fyrir raf­bíla­væð­ingu.

Skilaboð aktí­vista eru hins vegar sú að tíma­línur séu ekki nógu skarpar og það sé ekki verið að gera nóg. Til að koma í veg fyrir eyði­legg­ingu og hörm­ungar á jörð­inni krefst skuld­bind­inga um að end­ur­skoða allt og gera breyt­ingar þar sem þörf er á, einkum við að aðlaga lifn­að­ar­hætti okkar og lifa sjálf­bært.

Þótt slíkar stefnu­yf­ir­lýs­ingar hafi ekki í för með sér beinar aðgerðir eru þær skref í rétta átt. Skref í þá átt að vekja fólk til vit­undar um alvar­leika þeirrar þró­unar í umhverf­is­málum sem nú á sér stað.