Lítill vinur sem gott er að hafa með í farteskinu

De Profundis, eða Úr djúp­unum, er eftir Oscar Wilde.

Anna Gyða Sigurgísladóttir, listakona og dagskrágerðakona, kann að meta ljóðabækur, „non-fiction“, fræðibækur og endurminningar en hún segir að þær bækur sem hafi haft mest áhrif á sig séu flestar óskáldaðs efnis.

Fyrst nefnir Anna til sög­unnar bók Oscars Wilde, De Profundis, eða Úr djúp­unum, sem er eitt langt bréf sem hann skrif­aði undir lok vistar í Reading-fang­els­inu árið 1897. „Bréfið skrifar hann til fyrrum elsk­huga síns, Lord Alfreds Douglas, sem átti stóran þátt í fang­els­un­inni en Wilde sat inni fyrir sið­ferð­is­brot þar sem sam­kyn­hneigð var ólög­leg í Englandi á þeim tíma.
„Á bak við gleði og hlátur getur falist rudda­legt, hart og til­finn­inga­s­nautt lund­ar­far. En á bak við sorg­ina er alltaf sorg. Þján­ingin ber ekki grímu eins og gleðin,“ skrifar hann. Wilde hefur þarna misst nær allt; fjöl­skyldu, elsk­huga, vini, mann­orð og fé. Á næstu hund­rað blað­síðum lýsir hann sorg sinni, sál­arkvölum og ein­lægri samúð með sam­föngum. Leitinni að heilun fléttar hann síðan við trúar- og menn­ing­ar­sögu manns­ins, af við­kvæmni en ein­skærri hnyttni. Wilde lítur yfir far­inn veg, setur spurn­ing­ar­merki við höf­und­ar­verkið og spyr sig hvernig hann vilji halda áfram héðan af. Burtséð frá efn­inu þá get ég lesið De Profundis jafn­oft og ég get hoft á Friends – hver lestr­ar­stund er breyti­leg en alltaf er bréfið eins og lít­ill vinur sem gott er að ferð­ast með í fartesk­inu.“

Þá segir Anna dag­bók franska skálds­ins George Sand hafa snortið sig djúpt. „Ég fann hana fyrir til­viljun í gef­ins-kassa fyrir nokkrum mán­uðum í París. Ég vissi lítið um Sand en fann strax á mér að þessi eld­gamla sund­ur­tætta bók ætti eftir að hafa áhrif á næstu vik­urnar. Og hún gerði það. Hug­leið­ingar Sand um manns­and­ann, ást­ina, barn­eignir, per­sónu­legar játn­ingar og ýmis­legt annað heill­aði mig upp úr skónum. Svo mikið að bak­grunns­myndin í tölv­unni minni hefur síðan verið por­trett­mynd sem Felix Nadar tók af Sand sex­tugri, árið 1864.“

Loks nefnir Anna bók­ina Chroma: A Book of Colours – June ´93 eftir kvik­mynda­gerð­ar­mann­inn Derek Jarman. „Þetta er óður til lita þar sem Jarman skoðar birt­ing­ar­myndir þeirra og setur í sam­hengi við ýmis lista­verk. Und­ir­tónn skrif­anna er þó veik­indi, og enda­lok, enda skrifar hann bók­ina stuttu áður en hann lést af völdum alnæmis. „Blái lit­ur­inn er sýni­legt myrkur,“ skrifar hann. „Gátama Buddah leið­beinir mér að ganga frá las­leika mínum. En hann er ekki fastur við vökva­dælu.“ Rit­stíll­inn er ljóð­rænn, frjáls­legur og kaó­tískur í anda við hverf­ul­leika veik­inda.“

Mynd: Jón Þorgeir Krist­jáns­son