Þessu þrifaráði getur þú hent lóðbeint í ruslið

Vin­sældir umhverf­is­vænna hreinsi­efna hafa farið vax­andi síð­ustu miss­eri og þrifa­ráðin hennar ömmu, á borð við notkun ediks og mat­ar­sóda til heim­il­is­þrifa, hafa í auknum mæli átt upp á pall­borðið hjá neyt­endum. Sér­stak­lega eftir að áhrifa­valdar, þá lík­lega einkum og sér í lagi Sólrún nokkur Diego, fóru að ger­ast sér­legir boð­berar þess­ara efna. Sem er gott og blessað, enda ekki nema jákvætt að fólk minnki notkun skað­legra efna til heim­il­is­þrifa.

Í kjöl­farið hafa versl­anir jafn­vel farið að selja sér­stakar „ediks­blöndur“ í úða­brúsum. Líklega er ágætt að benda á að það er engu betra en að kaupa brúsa af ediki og blanda út í vatn – jafn­vel með við­bættum ilmol­íu­dropum eftir smekk. En gott og vel.

Bæði edik og mat­ar­sódi hafa marga kosti þegar kemur að heim­il­is­þrifum, þó mik­il­vægt sé að kynna sér vel til að mynda hvaða efni þola edik og hver ekki. Sýrnin í edik­inu getur nefni­lega farið illa með suma fleti, þó það virki stór­vel á aðra.

„Töfrablandan“

Ein­hvers­staðar á leið­inni hefur hins­vegar orðið til mik­ill mis­skiln­ingur um gagn­semi þess­ara tveggja efna og hans gætir víða. Ótal áhrifa­valdar og sjálf­skipuð þrifaséní lofa í bak og fyrir blöndu af efn­unum tveimur. Edik og mat­ar­sódi eiga sumsé að vera töfra­blanda þegar kemur að ýmsum óhrein­indum, erf­iðum blettum… list­inn er langur. Þið vitið: gott í sitt­hvoru lagi – enn betra saman.

Nú munu áhrifa­valdar og vel­unn­arar ef til vill kafna á Sjö­strand kaff­inu sínu, úr keramíkboll­anum sem stillt hafði verið upp á krump­uðu hör­rúm­fata­sæng­inni. Ég biðst for­láts, von­andi hellt­ist ekki á sam­stæða drapp­lit­aða jogg­ing­gall­ann.

En þessa sápu­kúlu þarf að sprengja. Það vill nefni­lega þannig til, að þegar ediki og mat­ar­sóda er blandað saman ger­ist… ekk­ert. Engir töfrar, engin ofur­þrifa­súperka­líf­ragi-blanda. Efnin núlla hvort annað út. Þetta er ein­föld efna­fræði og öllum alveg hreint vel­komið að gúggla.

Það sem ger­ist þegar mat­ar­sódi kemst í tæri við edik er að efna­blandan fer að krauma, búbbla, þið vitið. Lítur út eins og eitt­hvað magnað sé að ger­ast, en það er ekki svo. Ástæðan fyrir því að efnin bregð­ast hvort við öðru á þennan hátt er að mat­ar­sódi er basískur, á meðan edik er súrt. Um leið og blandan hættir að krauma er ofmetið vatn það eina sem stendur eftir.

Það eina sem getur verið nyt­sam­legt við blönd­una er að nota hana rétt á meðan hún kraumar og er enn dálítið basísk. Þannig er hægt að hella mat­ar­sóda og dálitlu ediki beint á eftir ofan í vatns­lás á vaski og skrúbba niður með mjóum bursta rétt á meðan við­brögð efn­anna eru í hámarki. Hella svo heitu vatni á eftir.

Hvað varðar önnur þrif, til dæmis þegar ná á erf­iðum blettum af flötum eða úr efnum, eða þegar þarf að leysa upp fasta fitu­bletti og óhrein­indi, gefst betur að nota mat­ar­sóda einan og sér bland­aðan við vatn. Þá verður til nokk­urs­konar ræstikrem sem er gott til ýmissa verka.

Semsagt, edik og mat­ar­sódi eru hvort um sig gagn­leg efni til þrifa, en best að nota í sitt­hvoru lagi. Sýrnin í edik­inu er til að mynda góð til að losna við vatns­bletti og mat­ar­sódinn er frá­bær fitu­leysir.