Svona getur þú þjálfað bragð-og lyktarskynið eftir covid

Breyting á lyktar- og bragð­skyni eru algeng ein­kenni þeirra sem fá sjúk­dóm­inn COVID-19. Birt­ing­ar­myndin er oft­ast skyndi­legt tap á lykt­ar­skyni með eða án breyt­ingar á bragð­skyni. Einnig hefur því verið lýst að eig­in­leikar lyktar og bragðs geti breyst.

Það er breyti­legt hversu algeng þessi ein­kenni eru en ljóst er að stór hluti sjúk­linga upp­lifir ein­hvers­konar breyt­ingu á lyktar- og bragð­skyni. Talið er að um 40%-50% sjúk­linga með COVID-19 finni fyrir breyt­ingu á lykt­ar­skyni og rúm­lega 40% finna fyrir breyt­ingu á bragð­skyni.

Algengi þess­ara ein­kenna virð­ist minnka með hækk­andi aldri. Hjá sumum er breyt­ing á lyktar- og bragð­skyni einu ein­kenni COVID-19.

Flestum okkar þykir sjálf­sagt að geta fundið ýmiss­konar góðan ilm og jafn­vel vonda lykt t.d. af mjólk sem er úrelt.

Á heilsu­gæslu­stöð­inn í Geitmyrsveien í Ósló tekur tann­lækn­ir­inn Preet Bano Singh á móti sjúk­lingum sem hafa misst lyktar- og bragð­skyn.

Á síð­asta ári hefur hún haft miklu meira að gera.

Singh er með dokt­ors­gráðu í lykt­ar­skyni og hún er dós­ent og sér­fræð­ingur í bragð- og lykt­ar­fræði við háskól­ann í Ósló. Margir bíða eftir með­ferð sem hafa glatað eða hafa brenglað lyktar- eða bragð­skyn

Eru einhver ráð til að þjálfa upp lyktarskyn eftir Covid- 19?

Bano Singh segir að það geti hjálpað að:  not­ast við ilm­kjarna­ol­íur eða krydd til að kalla fram lyktar-minni. Hún lætur fólk byrja á að velja 4 ilmi til að æfa sig á þeim.

Hver ilmur teng­ist litum, plöntum, við­burðum eða öðru. Þegar fólk þefar t.d. af lavender á það að hugsa um bláan lit, lavender-plönt­una í blóma­potti, gras að bær­ast í vindi, Suður-Frakk­land, eða annað sem fólk tengir við plönt­una. Þegar fólk þefar af kanil á það t.d. að hugsa um grjóna­graut, jólin, brúnan lit, o.s.frv. Síðan getur fólk prófað sig áfram með einn og einn ilm, sem minnir á eitt­hvað sér­stakt. Árangur hefur náðst í 96% til­fella, á nokkrum mán­uðum.

Heimild:

Anne Lise Stranden. 2021, 9. des­em­ber. De som har mistet luktes­an­sen etter covid-19-syk­dom, står i kø for å få hjelp. For­skning.no. Slóð.