Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, hefur lagt fram þingsályktunartillögu á Alþingi um að erfðafjárskattur verði afnuminn með öllu. Tillagan var síðast lögð fram þann 9. september 2026 á 158. löggjafarþingi, en hún var fyrst kynnt í febrúar á sama ári. Formanni Miðflokksins til grundvallar liggja siðferðisleg rök og gagnrýni á flókið og óskilvirkt skattkerfi.
„Ríkið á ekki að krefjast hlutar í eignum hins látna þegar fjölskyldan syrgir,“ segir Sigmundur Davíð. Hann leggur ríka áherslu á að verðmæti eigi að renna óskipt til næstu kynslóðar í stað þess að lenda í ríkissjóði. Talsmenn þess að afnema skattinn benda á að hann feli í sér ósanngjarna tvísköttun á eignum sem þegar hafa verið skattlagðar á lífsleiðinni, auk þess sem hann skili sáralitlum tekjum í ríkissjóð miðað við hvað framkvæmdin er flókin.
Djúpstæður ágreiningur um réttlæti
Málið snertir djúpstæðan hugmyndafræðilegan ágreining um hlutverk ríkisins og réttlæti í skattkerfinu og skiptast skoðanir á Alþingi og í samfélaginu í tvær fylkingar:
Sjónarmið andstæðinga skattsins byggja á siðferðislegri hlið ástvinamissis, verndun eignaréttarins og lágmörkun á flækjustigi innheimtunnar. Og sjónarmið stuðningsmanna skattsins líta á skattinn sem mikilvægt tæki til að jafna kjör í samfélaginu og koma í veg fyrir mikla samþjöppun auðs á milli kynslóða. Þeir telja erfðir vera vinnulausar tekjur fyrir viðtakandann og telja eðlilegt að þær séu skattlagðar til að fjármagna samfélagslega innviði á borð við heilbrigðis- og menntakerfið.
Afstaða þingmanna á Alþingi gagnvart erfðafjárskattinum fylgir að miklu leyti flokkalínum og hugmyndafræði, þar sem skýr skipting er á milli hægri/miðjuflokka sem vilja afnema eða lækka skattinn og vinstri/félagshyggjuflokka sem vilja halda honum.
Þingmenn úr Miðflokknum og Sjálfstæðisflokknum hafa verið leiðandi í því að leggja fram formleg þingmál um afnám skattsins. Allir þingmenn Miðflokksins standa að baki þingsályktunartillögu Sigmundar Davíðs um afnám skattsins. Helstu flutningsmenn hafa verið þau Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, Bergþór Ólason, Ingibjörg Davíðsdóttir, Karl Gauti Hjaltason, Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir, Sigríður Á. Andersen, Snorri Másson og Þorgrímur Sigmundsson.
Þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa einnig lagt fram sjálfstætt lagafrumvarp, mál 9 á 158. þingi, um að fella lög um erfðafjárskatt hreinlega úr gildi. Helstu flutningsmenn hafa verið Rósa Guðbjartsdóttir, fyrsti flutningsmaður, Guðrún Hafsteinsdóttir, Hildur Sverrisdóttir, Jens Garðar Helgason, Jón Gunnarsson, Jón Pétur Zimsen, Njáll Trausti Friðbertsson og Ólafur Adolfsson.
Þingmenn sem vilja halda í erfðafjárskattinn
Þótt ekki hafi farið fram nýleg lokaatkvæðagreiðsla sem knýr alla þingmenn til að kjósa, þá sýna umræður og stefnumál flokkanna að vinstri- og mið-vinstri flokkarnir verja skattinn og telja hann mikilvægan innviðum samfélagsins.
Samfylkingin undir forystu Kristrúnar Frostadóttur leggur áherslu á jöfnuð og ríkisfjármögnun. Samfylkingin lítur almennt á erfðafjárskatt sem mikilvægt tæki til að koma í veg fyrir samþjöppun auðs á milli kynslóða og til að fjármagna velferðarkerfið.
Athugasemdir