Sala sýklalyfja fyrir dýr jókst um rúm 21 prósent

Heild­ar­sala sýkla­lyfja fyrir dýr á Íslandi jókst um 21,4 pró­sent á síð­asta ári. Mat­væla­stofnun segir aukn­ing­una meðal ann­ars tengj­ast áfram­hald­andi með­ferð við kýla­veiki­bróður í land­eldi á bleikju, en sala sýkla­lyfja til ann­arra dýra­teg­unda jókst einnig.

Sýkla­lyfja­með­ferð vegna kýla­veiki­bróður í bleikju­eldi hefur verið við­var­andi í nokkur ár og á áfram stóran þátt í heild­ar­sölu sýkla­lyfja til dýra hér á landi. Mat­væla­stofnun segir nið­ur­stöð­urnar und­ir­strika mik­il­vægi þess að fylgst sé náið með þróun sýkla­lyfja­notk­unar eftir dýra­teg­undum og að stuðlað sé að ábyrgri og mark­vissri notkun lyfj­anna.

MÓSA greindist í íslenskum svínum í fyrsta sinn

Árið 2025 greind­ist búfjár­tengdur meticillínónæmur Staphylococcus aureus, svo­kall­aður MÓSA, í fyrsta sinn við skipu­lega skimun í íslenskum svínum.

Bakt­er­ían fannst í fjórum nátengdum svína­búum. Búfjár­tengdur MÓSA er vel þekktur innan svína­ræktar í Evrópu en hafði ekki áður greinst í íslenskum svínum.

Mat­væla­stofnun segir nið­ur­stöð­una sýna mik­il­vægi reglu­bund­innar skimunar.

Ónæmi fyrir cíprófloxacíni algengt

Vöktun á sýkla­lyfja­ó­næmi í bakt­er­íum úr dýrum og mat­vælum bendir að öðru leyti til þess að staðan hér á landi sé almennt góð í sam­an­burði við mörg Evr­ópu­lönd.

Ákveðin þróun vekur þó áhyggjur. Ónæmi fyrir sýkla­lyf­inu cíprófloxacíni er áfram algengt í Campylobacter coli í svínum. Af þeim stofnum sem voru ónæm­is­próf­aðir árið 2025 reynd­ust 71,8 pró­sent ónæmir fyrir lyf­inu.

Mat­væla­stofnun segir nið­ur­stöð­urnar sýna mik­il­vægi þess að halda áfram reglu­bund­inni vöktun á bæði sýkla­lyfja­notkun og sýkla­lyfja­ó­næmi.

Minni notkun sýklalyfja hjá mönnum

Heild­ar­sala sýkla­lyfja til manna nam 18,6 skil­greindum dag­skömmtum á hverja 1.000 íbúa á dag, eða DID. Það er 4,6 pró­senta sam­dráttur frá fyrra ári.

Sýkla­lyfja­ó­næmi hjá mönnum er enn almennt lítið á Íslandi í evr­ópskum sam­an­burði. Þó hefur ákveðin teg­und ónæmis auk­ist.

Árið 2025 greindust 22 ein­stak­lingar með kar­bapenemasa-mynd­andi Enterobacterales, eða CPE. Það er mesti fjöldi sem greinst hefur á einu ári hér á landi.

Árs­skýrsla Mat­væla­stofn­unar byggir á svo­kall­aðri „Einnar heilsu“-nálgun þar sem sýkla­lyfja­notkun og sýkla­lyfja­ó­næmi hjá mönnum og dýrum er skoðað sam­hliða upp­lýs­ingum um sýkla­lyf og ónæmi í umhverf­inu.

Mat­væla­stofnun segir slíka heild­stæða vöktun mik­il­væga þar sem sýkla­lyfja­ó­næmi tengi saman heil­brigði manna og dýra og umhverfið.