„Maður sér sama fólkið koma inn aftur og aftur jafnvel þangað til það deyr“

Guð­mundur Ingi Þór­odds­son, for­maður Afstöðu, félags fanga, leiðir lista Flokks fólks­ins í Reykja­vík. Í Mann­lífs­við­tal­inu fer hann yfir helstu áherslu­mál sín og flokks­ins, meðal ann­ars í hús­næð­is­málum, mál­efnum eldri borg­ara og stöðu þeirra sem standa höllum fæti í sam­fé­lag­inu, þar á meðal ein­stak­linga sem hafa lokið afplánun. Þá telur hann mik­il­vægt að end­ur­meta áherslur Borg­ar­lín­unnar innan sam­göngusátt­mála ríkis og sveit­ar­fé­laga.

Í við­tal­inu ræðir Guð­mundur Ingi einnig opin­skátt um eigin for­tíð og reynslu af fang­els­is­vist. Hann segir þá reynslu hafa mótað sig og orðið hluta af þeim styrk sem hann býr yfir í dag. Markmið sitt sé að styðja aðra og leggja sitt af mörkum til að bæta fyrir mis­tök for­tíð­ar­innar.

Guð­mundur Ingi segir í við­tal­inu frá því að hann hafi verið í neyslu þegar hann fór inn á Litla-Hraun í fyrra skiptið, en hann hefur tvisvar setið þar inni.

„Fangelsi eru vett­vangur allra vímu­efna, nýrra efna og þró­unar á vímu­efnum. Það er vegna þess að fólk hefur ekk­ert að gera. Fólk er að reyna að breyta hug­ar­á­standi sínu og líðan til að þurfa ekki að hugsa um áföllin,“ segir hann.

Þegar ekk­ert upp­byggi­legt sé í gangi og dóm­arnir, eða fang­els­is­vistin, hafi ekki til­gang sé fólk að reyna að deyfa sig. Þess vegna snú­ist lífið í fang­elsi oft um vímu­efni.

„Þar eru mynduð sam­bönd við aðra á svip­uðu róli. Fólk veit ekki hvað bíður þess þegar það kemur út og það vill halda öllum mögu­leikum opnum. Þetta er svo­lítið þannig.“

Hvernig er þessi heimur innan fang­els­is­ins? Að vera í stein­inum. Grjótinu.

„Ég held að ég geti sagt að þetta sé erf­iður staður að vera á. Mórall­inn og menn­ingin er svört. Það er ekk­ert sem dregur mann áfram, hjálpar manni, styður mann eða er að vinna í málum manns. Þetta er ein­hvers konar veru­leiki þar sem allir dagar eru eins,“ segir hann.

Maður eign­ist ekki mikið af vinum á þessum stöðum.

„Þetta er fyrst og fremst mjög sorg­legt. Maður sér sama fólkið koma inn aftur og aftur jafn­vel þangað til það deyr. Menn eru ekki mikið að þroskast þarna inni til dæmis. Þessu þarf að breyta,“ segir Guð­mundur Ingi.

Þess vegna séu þau svo fók­useruð á að breyta refsi­menn­ing­unni.

„Menn reyna að stytta sér stundir með póker, fara út að æfa eða út að labba, elda saman eða horfa á sjón­varpið. Þannig að það er eitt­hvað reynt. En þetta getur verið mjög erf­iður staður,“ segir hann.

Þarna sé blanda af alls konar fólki. Þar geti verið mjög and­lega veikt fólk og fólk með alls konar rask­anir, og svo komi neyslan inn í það. Þetta geti verið mjög flókið.

„Ég get alla­vega sagt eitt. Þegar maður er búinn að vera þarna í svo­lít­inn tíma getur maður í raun og veru unnið með hvaða stjórn­mála­manni og stjórn­mála­flokki sem er,“ segir Guð­mundur Ingi og hlær.

Maður læri að bera virð­ingu fyrir öllum og skoð­unum allra, láta ekk­ert fara í taug­arnar á sér og hlusta á sjón­ar­mið ann­arra. Það sé góður eig­in­leiki, að hans mati.

„Ég sagði nýlega við ein­hvern að hann hefði gott af því að vera á Litla-Hrauni í tvo, þrjá mán­uði til að læra að umgang­ast annað fólk, bera virð­ingu fyrir skoð­unum ann­arra og láta ekki æsa sig yfir smá­vægi­legum hlutum.“