Þurfum meiri stöðugleika á íbúðamarkaði

Ingólfur Bender, aðal­hag­fræð­ingur Samtaka iðn­að­ar­ins. Mynd / Unnur Magna

„Þegar íbúða­mark­að­ur­inn fór að taka við sér í núver­andi efna­hags­upp­sveiflu árið 2011 hafði mynd­ast mikil umfram­spurn eftir hús­næði enda fram­boðið tals­vert á eftir vax­andi þörf vegna fólks­fjölg­unar, vaxtar í ferða­þjón­ustu og lýð­fræði­legra þátta. Ójafn­vægið náði hámarki á síð­asta ári þegar 6 íbúar í land­inu bit­ust um hverja nýja íbúð. Afleið­ing þessa varð m.a. til þess að íbúða­verð hækk­aði þónokkuð umfram laun í land­inu og því varð æ erf­ið­ara fyrir nýja íbúða­kaup­endur að koma inn á mark­að­inn. Þar varð unga kyn­slóðin hvað harð­ast úti,“ segir Ingólfur.

Hann segir Samtök iðn­að­ar­ins hafa barist ötul­lega fyrir auknu fram­boði á lóðum til íbúða­bygg­inga enda felist vand­inn að miklu leyti í lóða­skorti. „Sveit­ar­fé­lög hafa brugð­ist hægt við þessum vanda. Hluti ástæð­unnar er að sveit­ar­fé­lög bera hvert fyrir sig ábyrgð á land­skipu­lagi við­kom­andi sveit­ar­fé­lags. Engin yfir­sýn er yfir heild­ina á lands­vísu né sam­kvæm áætl­ana­gerð. Sveit­ar­fé­lög huga því ekki að því að jafn­vægi sé á milli fram­boðs og eft­ir­spurnar á hús­næði. SI hafa viljað bæta úr þessu með því að stofna öfl­ugt inn­við­a­ráðu­neyti sem hefur for­ræði á mála­flokknum í heild sinni og getur tekið af skarið til þess að tryggja að svona ójafn­vægi, líkt og verið hefur hér á landi síð­ustu ár, skap­ist ekki. Til þess að auka skil­virkni og hag­kvæmni kerf­is­ins þarf einnig að ein­falda bygg­ing­ar­eft­ir­lit og draga úr íþyngj­andi kröfum í reglu­verki, stytta skipu­lags­ferli og auka fram­boð bygg­ing­ar­svæða. Loks þarf að tryggja að til staðar séu virk stjórn­sýslu­úr­ræði innan mála­flokks­ins.“

Í bygg­ingu eru nú 5.799 íbúðir á höf­uð­borg­ar­svæð­inu og í nágrenni þess. Það er um 19% aukn­ing frá því í taln­ingu SI í mars, að sögn Ingólfs. „Í ljósi þess­arar taln­ingar spá SI því að í ár verði full­gerðar 2.084 nýjar íbúðir á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Um er að ræða umtals­verðan vöxt frá því í fyrra en þá voru nýjar íbúðir aðeins 1.337. Á sama tíma er að draga úr fólks­fjölgun á svæð­inu. Betra jafn­vægi virð­ist því vera á íbúða­mark­að­inum í ár en hefur verið á síð­ustu árum og sést það í verð­þró­un­inni en hægt hefur umtals­vert á verð­hækkun hús­næðis.“

Hann segir að til að hindra svona ástand þurfi lang­tíma­hugsun. „Áætlað er að það þurfi 45 þús­und nýjar íbúðir á land­inu öllu fram til árs­ins 2040 og 33 þús­und af þeim þurfi að vera á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Til að unnt sé að leysa þetta verk­efni vel þurfum við fram­sýni af hálfu ríkis og sveit­ar­fé­laga, meiri stöð­ug­leika, aukna hag­kvæmni og meiri skil­virkni í bygg­ingu íbúð­ar­hús­næðis en verið hefur,“ segir Ingólfur að lokum.